وزير رسايل خاصه ، كه در ادارهى جناب مستطاب اشرف امجد آقا ميرزا على اصغر خان صدراعظم است و جواب عرايض و رقعههاى جميع حكام و وزراء و امراء از طرف صدارت عظما به ايشان راجع است و ايشان هرطور صلاح دانسته جواب را نوشته و به مهر صدارت رسانيده ، نزد مردم مىرسانيدند ؛ به لقب وزير داخله نايل شدند . اين شخص درست قلم و درست حساب و درستكار بود . به رشوه و تعارف براى كسى كار نمىگذراند . هرطور كه جواب را صحيح بداند ، مطلب را مىنگارد و به مهر صدارت مىرساند . و صدارت به او كمال اطمينان را داشت ، نوشتجات او را نخوانده مهر مىكرد و به ولايات مىفرستاد .
و الحق ، او مردى درستكار و مديرى نيك شعار بود . در اين دوره ، انشاء كار صدارت به او راجع بود ؛ و او ده نفر منشى داشت كه به هركس خدمتى رجوع مىكرد ، و نوشتههاى هريك را مرتب ساخته ، به مهر صدارت مىرسانيد . هريك از حكام ولايات براى او سالى هزار و دويست تومان و هزار تومان و پانصد تومان و دويست تومان پول مىفرستادند . اهل تهران هم براى او هديهها گسيل مىداشتند . سواد دستخط همايون كه در وزارت داخلهى ايشان به توسط صدارت عظما شرف صدور يافته ، از قرار ذيل است : -
« از آنجا كه انتظام تكاليف حكام ولايات و اقدام هريك از آنها به مهام راجعه به داخله و سرحدات ، و عدم ظهور نقص و قصور در امور داخله ، من جميع الجهات ، منوط به حسن كفايت و كفالت وزير داخله است كه به دستور العمل صدارت عظما مراقبات كامله در ايفاى تكاليف وزارت داخله نمايد ، و نگارش فرامين و احكام و ابلاغ تعليمات و تكليفات با هر پست به حكام و مواظبت اين مشاغل هم از تكاليف مخصوصهى وزارت رسايل ، كه در حقيقت اين دو وزارت در حكم واحد است ؛ لهذا ، محض تكميل حصول نظم كامل در اين دو خدمت ، به تصويب و انتخاب آن جناب اشرف ، يعنى : صدراعظم ، منصب و خدمت وزارت داخله را مخصوصا به ميرزا نصر اللّه خان دبير الملك ، وزير رسايل ، كه به اوصاف كفايت و فدويت موصوف و به درستكارى و بصيرت كامله معروف و محل اعتماد و وثوق مخصوص ما است ، مرحمت و واگذار و به اين خدمت مستقل و برقرار و قرين عز افتخار فرموده ، بر شواهد و علايم مراحم مكنونه نسبت به او افزوديم ؛ كه در اجراى تكاليف و مقتضيات اين دو خدمت و وزارت ، در طبق دستور العمل آن جناب اشرف عمل نمايد و بر مكارم و عنايات مخزونهى ما نسبت به خود بيفزايد . مقرر آنكه : عموم وزراء عظام و چاكران دربار سپهر احتشام و تمام حكام ممالك دولت ابد ارتسام ، او را وزير داخله و رسايل دانسته ، محترم دارند . شهر ربيع الثانى 1317 . »
بعضى تحقيقات در اين مورد هست ، كه من از نوشتن آنها صرفنظر مىكنم كه از تصديع دادن به مردم و دشمنى مردم به من ، كنارهجويى كنم .
پس از عزل ميرزا اسد اللّه خان ناظم الدوله از حكومت تهران ، حاجى غلامرضا خان آصف الدوله ، امير نويان ، رئيس و ايلخانى و صاحب طايفهى ايل شاهسون ، والى سابق كرمان و حكمران سابق عربستان و والى سابق مملكت خراسان و رئيس قشون شانزده سال قبل خراسان و حاكم پيش از اين مازندران ، فرزند مرحوم حسين خان نظام الدوله والى سابق خراسان ، به حكومت دار الخلافهى تهران به انضمام وزارت خالصهى تهران و رياست ايلات حدود دار الخلافه منصوب و برقرار گرديد . سواد دستخط همايونى كه دربارهى
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 417
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٤١٧