شدن حاضر كردهاند تا دشمن را بكشند . ايل كيوانلو و زعفرانلو و تيمورى و هزارهى خراسان و ساير ايلات خراسان ، هنگامهها دارند . ايل كلهر كرمانشهان و چهارلنگ و هفت لنگ بختيارى ، هركدام داد سرورى و برترى مىزنند . ايل زند و كلهر و لك و عبد الملكى و سعدوند ، و چند ايل ديگر كه در قشلاق قم حاضرند و هفت ايل مىشوند ، با آنكه دولت محض مصلحت از آنها سوار نمىگيرد و تقويت نمىكند ، در روز دادخواهى از خارجه آشوبها بر سر پا خواهند كرد . ايل افشار بكشلوى قزوين و ايل ما فى و ايلات لرستان و ساير بلاد ايران ، بسى رشادتها دارند . ايل شاهسون و قاجار ، پيشكار خود را كردهاند ؛ اما ، حالا بهواسطهى كثرت تمدنى كه پيدا كردهاند ، قدرتى ندارند . اما ، عيب اين ايلات اين است كه : اگر مثل شاه سلطان حسين صفوى بىعرضه رئيس ايشان شود ، كارى از پيش نمىبرند .
از اواسط ذى القعدهى اين سال ، بندگان اقدس همايون در تهران تشريف داشته ؛ تا دهم ذى الحجه كه روز عيد فطر است ، مجلس سلام در حضور همايونى منعقد گرديد .
خطبه و مديحه خوانده شد . اول ، سفراء به حضور همايونى آمده ، عرض تهنيت گفتند ؛ و بعد از ظهر ، وزراء و ساير صاحب رتبههاى كشورى و لشكرى در سلام حاضر بودند .
به رسم مقرر ، ترتيب سلام فراهم آمد . يمين السلطان ، ايلخانى قاجار ، شرف مخاطبت خاص داشت .
روز پنجشنبه ، دوازدهم ذى الحجه الحرام ، كه روز عزيمت بندگان اقدس همايون به سفر فرنگ بود - كه در آب گرم آنجا رفته ، رفع مضرت از بدن مبارك نمايند - ، موكب همايونى با احتشامى تمام از تهران حركت كرده به قريهى كن ، كه در دو فرسخى تهران و مضرب خيام اردوى دولتى است ، تشريففرما شدند . در عرض راه ، به اردوى نظامى كه ساخلوى تهران است ، تشريففرما شده ؛ سپهسالار اعظم براى نزول بندگان اقدس همايون ، سراپردهها افراشته و تشريفات و تقديمات فراهم كرده بودند . بندگان همايون درپوش گردون نماى توقف فرموده ، تمام صاحبمنصب و تابين را مورد تفقد داشتند ؛ و به شاهزاده وزير جنگ يك قطعه انفيهدان مكلل به الماس به دست خود مرحمت فرموده و به قريهى كن تشريففرما شدند .
چون بندگان اقدس همايون عزيمت سفر اروپ فرمودند ؛ محض آنكه در نبودن خودشان ، در تهران كه پاتخت ايران است ، اسباب بىنظمى فراهم نيايد ، مقرر داشتند كه يك اردوى نظامى در بيرون شهر تا نزديك قريهى « ترشت » و ساير پشت دروازههاى تهران تشكيل يابد ، كه در وقت احتياج دفع اشرار نمايند . لهذا ، شش فوج سرباز و دو فوج توپخانه با سوارهى اينانلوى شاهسون ، جمعى اقبال السلطان ، در اطراف تهران در كمال نظم اردو زدند . و من مخصوصا روزى از تهران بيرون رفته ، به چادر رؤساى اين اردو وارد شده ، كمال نظم و حراست را در ايشان ديده ؛ و از من پذيرايىها كردند .
رياست اين اردو با وزير نظام كه آجودانباشى كل سپاه ايران است ، بود . و وزير نظام كه از خاندان بزرگ و صاحب طايفه و با بسى ثروت و مكنت است ، در مراقبت انتظام
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 406
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٤٠٦