خودم با ايشان روابط قلبيه داشتم ، كمال افسوس حاصل نمودم ؛ و از صميم قلب در سوگوارى و تألم از اين واقعه با آن اعليحضرت شركت دارم . و مخصوصا تشكر مىكنم از اينكه به بقا و استحكام روابط دوستى فيما بين دولتين اظهار ميل فرمودهاند . از خداوند مسئلت مىنمانم كه به آن اعليحضرت و خانوادهى جليلهى ايشان ، صبر عطا فرمايد ؛ و براى طول عمر گرانبهاى آن اعليحضرت دعا مىكنم . عبد الحميد »
ترجمهى تلگرام جناب شوكت مآب رئيس جمهورى دولت فرانسه به اعليحضرت شاهنشاهى « از استماع خبر وحشت اثر حادثهى مكروه ناگوارى كه پدر بزرگوار شما اعليحضرت ناصر الدين شاه دچار آن گرديدند ، زياده از حد متأثر و محزون شدم . من از هر جهت با آن اعليحضرت قلبا در اندوه شراكت دارم ، و اعليحضرت شما را از خلوص مودت خود اطمينان مىدهم . فليكسفر »
جواب اعليحضرت شاهنشاهى به جناب شوكت مآب رئيس دولت جمهورى فرانسه « از شركت قلبى كه با مصيبت من در موقع قضيهى هايلهيى كه پدر تاجدارم دچار آن شدند اظهار نموده بوديد ؛ نهايت تشكر را دارم و نيز از ميل خود به دوام و بقاى روابط دوستانهى ما بين دولتين و احترام كاملى كه نسبت به شخص آن جناب همواره منظور دارم ، شما را اطمينان مىدهم . مظفر الدين شاه قاجار . »
ترجمهى جواب عليا حضرت ملكهى هلاند به اعليحضرت شاهنشاهى « از شنيدن قضيهى ناگوار رحلت اعليحضرت شهريار مبرور و حزن آن اعليحضرت و ملت ايران ، كمال تأسف و تحسر براى من رخ نمود . از بيانات اعليحضرت شهريارى كه در تلگرام مبارك درج شده بود ، كمال امتنان حاصل آمد . از خداوند دوام شوكت و اقبال آن اعليحضرت را ملتمس و اميدوارم همان روابط و مناسبات حسنه كه فيما بين سلطنت سابقه و اين دولت برقرار بود ، در آتيه با دولت اعليحضرت شاهنشاهى برقرار باشد و پيوسته رو به ازدياد نهد ؛ و در اين باب اطمينان كامل از طرف خود به آن اعليحضرت مىدهم . اما »
تلگرام تغريت عليا حضرت ايزابل دويم ملكهى سابق اسپانيا كه از پاريس به حضور همايون شاهنشاهى ارسال و ابلاغ نمودهاند
« از آن اعليحضرت متمنى هستم تأثرات قلبيهى مرا از فوت اعليحضرت پدر بزرگوار مبرور خودشان ، كه دوست صميمى من بودند ، و از اين داهيهى عظيمه قبول فرموده ؛ و نيز ادعيهى قلبى مرا براى ازدياد شوكت و امتداد سلطنت خودتان با تبريكات خالصانهام به حسن قبول بپذيرند . ايزابل »
جواب اعليحضرت شاهنشاهى به عليا حضرت ايزابل دويم ملكهى سابق اسپانيا « از تأسف و تأثر آن اعليحضرت كه از ارتحال والد تاجدار بزرگوار من اظهار فرموده بودند ، از صميم قلب تشكر مىنمايم . از دوستى قلبى اعليحضرت شاه مرحوم نسبت به آن اعليحضرت ، اطلاع كامل دارم و مىدانم كه حقيقتا شريك غصه و اندوه من هستيد . اميدوارم همان روابط دوستى كه فيما بين اعليحضرت شاه مرحوم و آن اعليحضرت بود ، در ميان ما هم برقرار و مستدام باشد . مظفر الدين شاه قاجار »
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 12
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص١٢