و وزارتها و امتيازات مىپردازيم ، كه در اين سنهى هزار و سيصد و شانزده وقوع يافته است .
باب دوم
در ذكر اسامى و تعرفهى اشخاصى است كه در اين سال هزار و سيصد و شانزده به وزارت و پيشكارى ايالات يا به حكومت ولايات يا به رياست ادارات و بيوتات دولتى نايل شدهاند .
در پانزدهم محرم اين سال هزار و سيصد و شانزده كه جناب مستطاب آقا ميرزا على خان امين الدوله از صدارت ايران - به شرحى كه در هفت جزء قبل گذشت - كناره يافت ، بعضى از وزراء به بعضى رتبهها نايل شدند : -
جناب حاجى محسن خان مشير الدوله ، رياست مجلس شورا يافت . و وزراء در دربار حاضر شده ؛ در واقع ، مشير الدوله به واسطه شيخوخيت و سلامت نفس و ملايمت طبع ، بر تمام وزراء رياست داشت .
جناب آقا ميرزا اسماعيل خان امين الملك ، وزير سابق خزانهى مباركه ، وزارت داخله يافت ؛ كه سؤال و جواب واليان و حكام ولايات و انجام امور ادارات ، تماما به عهدهى ايشان مفوض بود و ناهار مجلس دربار و محفل دار الشورا ، از كارخانهى ايشان چيده مىشد .
وزارت ماليه و رياست دفتر استيفاء به عهدهى كاردانى جناب حسين قلى خان نظام السلطنه ، وزير ديوانخانهى عدليه و تجارت ، واگذار گرديد . و وزارت توقيعات و تحريرات حضورى و اصدار جواب عرايض وزارتخانهها و رعايا ، كماكان به عهدهى جناب وكيل الملك ، وزير خلوت ، استقرار يافت . ايشان پيشتر هم همين منصب بزرگ را دارا بودند ؛ لكن ، با بودن صدارت عظما اينطور استقلال در كار نداشتند ، در صدور دستخطها مجبور به ميل صدور بودند . ولى ، اين اوقات كه صدارتى در كار نيست ، نهايت استقلال را در كار دارند . مخصوصا ، امر و مقرر شد كه هيچ فرمانى را تا ايشان مهر نكنند ، به صحه نرسد و از دفتر نگذرد . و كارهاى عمدهى دولتى بهدست اين چهار وزير بزرگ بود . و من در چند جزء قبل ، كه عمدهى تاريخ هزار و سيصد و شانزده در آن جزءها است ، تفصيل اين چهار وزارتخانه و چهار وزير و شرح حال ايشان را با صدور دستخط همايونى نگاشتهام . در اين صفحات هم ، كه فرع و اضافات تاريخى هزار و سيصد و شانزده نگاشته مىشود ، به اين وزارتخانهها اشارتى كرده و ساير تغيير وزارتخانهها و ادارات را نيز مىنگارم .
وزارت وظايف و اوقاف ممالك كه با جناب ميرزا تقى خان مجد الملك - برادر جناب مستطاب امين الدوله صدراعظم - بود ، پس از عزل صدارت ، اين وزارت به ميل