در اين ايام شوال المكرم به واسطهى تلگراف خبر رحلت « عادله سلطان » ، عمهى اعليحضرت سلطان عبد الحميد خان پادشاه عثمانى ، به سمع مبارك شاهانه رسيد . تلگراف تعزيتى از جانب بندگان اقدس همايون به سلطان عثمانى اخبار شد و جوابى مبنى بر اظهار امتنان از آن اعليحضرت رسيد . و نيز در اين ايام ، خبر فوت وليعهد دولت انگليس « ساكسكبورگ » ، كه نوادهى عليا حضرت ويكتوريا ملكهى انگلستان و امپراطريس هندوستان است ، به تهران رسيد . بندگان اقدس همايون تلگراف تعزيتى به ويكتوريا ، ملكهى انگلستان ، اخبار كردند ؛ جوابى از آن عليا حضرت مبنى بر شكر - گزارى رسيد .
روز پنجم شوال ، كه مطابق شانزدهم ماه فوريه بود ، جناب « مسيوفليكسفور » ، رئيس جمهورى دولت فرانسه ، وفات كرد و خبر فوت او به سمع مبارك شاهانه رسيد .
تلگراف تسليت و تعزيتى از جانب بندگان اقدس همايون به زوجهى فليكس فور ، كه به « مادامفور » اشتهار دارد ، اخبار شد و به ملت فرانسه تعزيت دادند . جوابى هم مبنى بر شكرگزارى از « مادامفور » به پايهى سرير اعلا رسيد . و باز در اين ماه ، زوجهى « پرنس فرديناند » ، امير مملكت بلغارستان ، وفات كرد . تلگراف تعزيت و تسليتى از جانب شخص همايون به پرنس فرديناند اخبار شد ، و جوابى كه مشتمل بر شكرگزارى بود رسيد . عين سؤال و جواب اين تلگرافات نزد ما موجود است ؛ لكن ، نوشتن آنها حشو قبيح است . مضامين آن تلگرافات ، مثل همان تلگرافى است كه در موارد تعزيت در مجلدات سابق اين كتاب نگاشتهايم .
خلاصه ، چون « مسيو فليكسفور » ، رئيس جمهورى دولت فرانسه ، در اين ماه وفات كرد ؛ روز شنبه هفتم شوال ، كه هيجدهم فوريه است « مسيولوبه » به رياست جمهورى دولت فرانسه برقرار و منصوب گرديد . از طرف بندگان اقدس همايون تلگراف تهنيتى به مضمون ذيل براى او اخبار شد : -
« انتخاب آن جناب را به رياست جمهورى فرانسه ، با كمال شعف استماع نموده ؛ خوشوقتم از اينكه مراتب تهنيت و مباركباد خود را به شما اظهار بدارم ، و همچنين ادعيهى خالصهى خود را براى اقبال مملكت فرانسه تجديد كنم . مظفر الدين . »
ترجمهى جواب جناب رئيس جمهورى فرانسه از قرار ذيل است :
« از جهت تهنيتهايى كه اعليحضرت شهريارى در موقع انتخاب من به رياست جمهورى فرانسه ، از روى لطف اظهار فرموده بودند ، نهايت ممنون شده ؛ از صميم قلب شكرگزارى مىنمايم . و متمنى هستم مراتب مودت كاملهى مرا قبول فرمايند .
اميللوبه . »
در ايام عمر من ، كه نگارندهى اين تاريخم ، چندين رئيس جمهورى در دولت فرانسه منتخب شده است كه در روزنامههاى فارسى و عربى اسم و رسم آنها را ديدهام .
اسم بعضى را فراموش كردهام ؛ ولى ، اسامى بعضى كه در اين اواخر بودهاند ، از قرار ذيل است : - مسيو گريوى ؛ مسيوكارنو ؛ مسيو كازيميرپريه ؛ مسيو فليكس فور ؛ مسيولوبه ، كه درين سال به رياست جمهورى فرانسه منتخب شده است . اين بنده چون در عهد رؤساى قبل ، به مشاغل ديوانى و خدمات سرحدى ايران مىپرداختم ، مجال تاريخنگارى نداشتم
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 268
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٢٦٨