حفظ مصالح دولت ايران سخت اقدام كرده ، نمىگذارد كه همسايگان متعدى بر ما زياد روى كنند .
با اين حال ، باز مىگويم كه : به حمد الله ، امروز دولت ايران در نگاهدارى خود به هيچ وجه محتاج به تقويت هيچ دولتى نيست . ملت اين خطه شاهپرست هستند و همه به حكم شرع مأمور به جهادند ، و ايران را مثل هندوستان ذليل اجانب نمىكنند . با آنكه واقعا ما اهل ايران تنبل شدهايم و اسباب و آلات نداريم و به تكميل خود نمىپردازيم و بسى نواقص لشكرى و كشورى هست ؛ ولى ، با اين حالت ، باز توفيق الهى و مدد غيبى ، گاهى چنان به فرياد ما مىرسد كه مملكت از دست رفته را به دست ما مىدهد و دشمن را مغلوب مىسازد . چنان كه ، در دورهى شاه شهيد ، در مسئلهى انحصار دخانيات و تدبير انگليسها ، هيجان ملت كارى كرد كه ايران را از شر اجانب حفظ كرد و « سالسبورى » ، صدراعظم انگليس ، سخن صحيح ايرانيان را شنيد و انحصار دخانيات را در ايران ، كه در تحت ادارهى مشخص انگليس باشد ، موقوف كرد و ما از ذلت رهايى يافتيم . و شرح آن داستان بسى طويل است كه كتابى جداگانه خواهد . و من در آن دوره ، آن داستان را ننگاشتهام و حال هم نخواهم نگاشت ؛ كه آن قضيه را به صدق نوشتن ، موجب بسى فساد است و به دروغ نگاشتن هم كه خاصيتى ندارد . نمىدانم ساير مورخين كه مورخ دولتى نيستند و محرمانه مطلبنگارى مىكنند ، آن قضيه را نوشتهاند يا در بوتهى اجمال گذاشتهاند ؟
خلاصه ، حالا به سر مطلب اصلى برويم . روز دويم ورود « كنتركس » ، وزير مختار دولت آلمان به دربار تهران ، كه شنبه هيجدهم رجب المرجب اين سال بود ، آصف السلطنه ، كه از مقربان خاص و مخصوص شخص سلطنت است ، از جانب بندگان اقدس همايون رسما به احوالپرسى وزيرمختار رفتند . و روز سوم ورود كه بايد به رسم مقرر شرفياب حضور همايون شوند ، سه ساعت قبل از ظهر مدير السفرا ، نايب وزارت تشريفات ، با كالسكههاى خاصهى سلطنتى به سفارتخانهى آلمان رفته ؛ وزيرمختار را به دربار همايون ، به اتاق وزارت تشريفات آورده . از آنجا ، وزيرمختار با وزير تشريفات و چند تن از محترمين ، در حالىكه جناب مستطاب اشرف امجد صدراعظم و هشت نفر از شاهزادگان عظام ، كه حامل شمشير مرصع بودند ، با جناب مشير الدوله ، وزير امور خارجه ، رسما به حضور همايون مشرف بودند ، به شرف حضور همايون نايل شدند ؛ و نامهى دوستانهى اعليحضرت امپراطور كل ممالك آلمان را تقديم حضور مبارك نمودند . شفاها نيز از اين مأموريت خود به دربار ايران ، اظهار شكرگزارى كرد و ترجمهى آن به عرض رسيد . بندگان اقدس هم جوابى مبنى بر اظهار لطف و خشنودى از مأموريت معزى اليه و اتحاد نيت با دولت فخيمهى آلمان ، شرف تقرير دادند . وزير مختار پس از مرخصى از حضور همايون ، در اتاق دربار از جناب مستطاب اشرف امجد صدراعظم ديدن كرده ؛ بعد از آن ، در اتاقهاى وزارت خارجه ، كه در حياط دربار است ، از وزير امور خارجه ديدن آورد ، به سفارتخانهى خود رفتند .
در هفدهم رجب همين سال ، كه مطابق روز دويم ماه دسامبر مىباشد ، موقع عيد
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 264
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٢٦٤