در عشر اول رجب المرجب اين سال ، بندگان اقدس همايون از تهران با موكب مسعودى تشريففرماى دوشان تپه شدند . دو سه روزى در آنجا به سوارى و شكار مشغول بودند . يكى از ايام توقف آنجا هم ، تمام غلامان پيشخدمتان و صاحبان مناصب كشيكخانه و سواران ابواب جمعى امير بهادر جنگ ، سردار و سركشيكچىباشى ، را در ميدان اسبدوانى دوشان تپهسان ديدند . همه آراسته و منظم بودند . به اين جهت ، يك ثوب پالتوى تنپوش خاص به امير بهادر جنگ مرحمت شد ؛ و حاجى دبير الدوله ، مستوفى كشيكخانهى مباركه ، به يك ثوب جبهى ترمه شمسهى مرصع مخلع گرديد . ساير صاحبان مناصب به خلاع خسروانى سرافراز و مباهى گشتند .
روز دوشنبه ، سيزدهم رجب المرجب كه عيد ميلاد حضرت على بن ابيطالب ، امير المؤمنين ، عليه السلام ، بود ، به طريقى كه در سنوات گذشته نگاشتهايم ، بندگان اقدس همايون در تهران ، در پيشگاه تالار جنب اتاق بريليان به سلام نشستند و چاكران كشورى و لشكرى در حضور همايون صف بسته مورد تفقد گشتند . شاهزاده يمين السلطان ، ايلخانى قاجار ، طرف تخاطب خاص خسروانى بود . ساير مراسم عيد بهعمل آمد .
جمعه ، هفدهم رجب « كنت ركس » ، وزيرمختار و ايلچى مخصوص دولت فخيمهى آلمان كه مأمور به اقامت دربار ايران شده است ، به تهران ورود كرد . از انزلى تا به تهران كه وارد شدهاند ، نهايت احترمات ازيشان به حكم دولت بهعمل آمده . درين روز هم ، مستقبلين محترم دولتى به رياست اعتماد نظام ، امير تومان ، با فراشان دربارى و سوارهى قزاق و سوارهى نظميه و ساير تشريفات ، از كالسكههاى خاصهى سلطنتى ، در باغ شاه كه نزديك دروازه است ، حاضر شده ؛ وزيرمختار مذكور را از آنجا ، به احترام تمام ، تا سفارتخانهى آلمان همراهى نمودند . و همان روز ورود ، سه « چاتمه » سرباز احتراما بر قراول دائمى سفارتخانه افزودند .
مردمان اين زمان از لفظ « چاتمه » و عدد آن مستحضرند ؛ لكن ، براى آيندگان اين دو سطر را مىنگارم . « چاتمه » : لفظى است تركى . هر چاتمهيى ، سه نفر سرباز و يك وكيل دارد . دولت ايران قرار داده است كه : سپهسالار يا وزير جنگ به دربخانهى هريك از اعيان يك چاتمه سرباز بفرستد ، كه به دربخانه و زير دالان او شبانروز مواظب باشند و مانع از دخول مردمان دزد و اجنبى شوند ، و شبها به حفظ و حراست خانهى اعيان بكوشند كه دزدى نيايد و بىاعتدالى واقع نشود . و همچنين ، به درب هر سفارتخانهيى يك چاتمه سرباز مىفرستند ، كه حافظ و پاسبان آن خانه باشد و طراران به آنجا ورود بى جا نكنند .
در اين كار بسى فوايد است : يكى آنكه ، دولت مىتواند به واسطهى راپرت سربازان هرچاتمهيى ، از وضع و كار ورود و خروج هر صاحبخانهيى مطلع شود و بداند كه فلان وزير كه به خانهى فلان امير وارد شده ، براى چه كارى بوده است . ولى ، دولت ايران از بس رعايا و چاكران خود را شاهپرست مىداند ، ابدا به اين خيال نيست كه از سربازان راپرتى نزد سپهسالار رود و از سپهسالار خلاصهى مطالب به عرض رسد . كنون ، به هيچ وجه راپرتى در ميان نيست . اگر راپرت در ميان آيد ، ديگر وزراء و امراء به خواستن چاتمه
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 262
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٢٦٢