روز سهشنبه ، هفدهم جمادى الاولى اين سال ، بندگان اقدس اعلا به عزم تفرج و شكار ، از عشرت آباد با موكب همايون و خاصان درگاه تشريففرماى قصر ياقوت ، كه در قريهى سرخه حصار واقع است و در سه فرسخ و نيمى دار الخلافه مىباشد ، شدند : كه بعد از چند روز اقامت ، كه به كلى فصل انقضاى گرما مىشود ، به شهر دار الخلافهى تهران رجعت فرمايند .
يكى از ايام توقف در قصر ياقوت سرخه حضار ، بندگان اقدس همايون محض اعزاز جانب صدارت عظما ، از اول روز تشريففرماى چادر و سراپردهى جناب مستطاب صدراعظم شده ، نهايت پذيرايى بهعمل آمد و به وجود مبارك خوش گذشت .
روز پنجشنبه ، بيست و ششم جمادى الاولى موكب اعلا از قصر ياقوت مراجعت فرموده ، با ابهت و جلال به شهر دار الخلافهى تهران نزول اجلال فرمودند . و از مستقبلين و نظارگان ، شكوهى وافر ديده شد . و بندگان اقدس همايون روزها را به جلايل امور مىپرداختند ؛ و مجلس دربار به وجود جناب مستطاب صدراعظم و ساير وزراء رونق داشت .
شب دوشنبه ، چهاردهم جمادى الاخر اين سال ، كه شب عيد ميلاد بندگان اقدس همايون است ، به رسم معمول اساس جشنى عظيم از چراغانى اهالى شهر و آتشبازى ، به طورى كه در جلد سابق اين كتاب شرح داديم ، برپا گرديد . دو ساعت از شب گذشته ، جناب مستطاب صدراعظم با ناظم الدوله ، حكمران دار الخلافه ، و بعضى از وزراء از طرف قرين الشرف خسروانى ، محض تفقد به حال اهالى ، به بازارها و كاروانسراها رفته ، عموم مردم را به تبليغ مراحم ملوكانه اميدوار و شكرگزار كردند .
روز چهاردهم هم ، كه عيد ميلاد سلطنتى بود ، سفراء خارجه قبل از ظهر ، به ترتيبى كه سابقا نگاشتهايم ، با وزير تشريفات به حضور همايونى آمده ، تهنيت داده و رفتند .
شمس الدين بيگ ، سفير كبير دولت عثمانى ، كه امروز « دوين » - يعنى : اقدم سفراء - بود ، از طرف هيأت سفراى مقيمين دربار ايران نطق كرده ؛ از طرف همايون جوابى شنيد . پس از آن ، بندگان اقدس همايون به باب همايون تشريففرما شده ؛ شاگردان مدارس دولتى و نظامى و تمام قشون حاضرركاب تهران ، از افواج قاهرهى پياده و سواره و توپخانه و قورخانه و زنبوركخانه ، با اسلحهى آراسته به حركت دفيله از حضور همايون گذشتند و مورد تحسين شدند . صدراعظم و شاهزاده سردار معظم وزير جنگ و جمعى ديگر از امراء ، در اين موقع شرف حضور داشتند .
هم در اين روز ، شاهزادگان قاجاريه ، به شرحى كه در جلد سابق نگاشتيم ، در سرخوان مخصوص شاهانه دعوت شده ، با حضور اين سلطان عادل باذل صرف غذا كردند و هركدام از دست مبارك دستلاف و عيدى يافتند . بعد از صرف ناهار ، مجلس سلام دولتى كه باعث شكوه شخص سلطنت است ، در پيشگاه تالار شمس العماره شرف انعقاد يافت .
بندگان اقدس اعلا بر اريكهى خسروانى جلوس فرمودند . جناب مستطاب صدراعظم و شاهزادگان عظام و وزراء فخام در تالار به سرپا ايستاده ؛ ساير صاحبان ادارات ، از شاهزاده وزير جنگ و وزير ماليه با مستوفيان عظام و وزير لشكر با لشكرنويسان و اتباع وزارت
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 260
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٢٦٠