قزاق در حضور همايون سان داده و مشق كردند . پس از آن ، بندگان اقدس همايون به طرف صاحبقرانيه رجعت فرمودند .
در روز بيست و دويم ربيع الاخر امپراطريس اطريش را در شهر « ژنو » پاتخت سوئيس ، هنگام گردش و عبور ، شخص ايتاليايى از گروه آنارشيست ، كه هميشه در اروپ طالب بىنظمى و جمهورى هستند ، زخم زده ، پس از چند ساعت ملكه فوت مىشود . چون خانوادهى امپراطورى اطريش قرين اندوه شدند ، بندگان اعليحضرت شاهنشاهى تلگرام تعزيتى براى اعليحضرت امپراطور اطريش ، كه فرانسوا ژزف باشد ، فرستادند .
در ايام جمادى الاولى كه فصل گرما منقضى شده و هوا قدرى به اعتدال آمده است و هواى ييلاقات صاحبقرانيه قدرى سرد شده است ؛ لهذا ، بندگان اقدس همايون در روز شنبه ، هفتم جمادى الاولى ، از صاحبقرانيه حركت فرموده ، به قصر عشرت آباد ، كه پشت دروازهى شميران تهران است ، نزول اجلال كردند . و آنجا در اين وقت ، هواى معتدلى دارد كه گرماى گزندهى تهران و سرماى زنندهى شميران در آنجا نيست . اردوى همايون چند روزى در اينجا توقف كرده ، بعد به دار الخلافه تشريف مىآورند .
در اين ايام ، بندگان اقدس همايون محض اظهار التفات به جناب مستطاب صدراعظم ، يك دستگاه ساعت بسيار ممتاز گرانبها ، كه روى صفحهى آن به تمثال همايونى و تمثال شاهنشاه شهيد سعيد مبرور مغفور ، وصور فاميل ذكوريهى سلطنت عظما موشح بود ، براى ايشان فرستادند و دستخطى مرحمتآميز در اعطاء اين ساعت به افتخار ايشان روانه داشتند .
در اين ايام ، كه موقع عيد ولادت عليا حضرت « ويلهلمين » ، ملكه و پادشاه هولاند بود ، بندگان اقدس همايونى به ايشان تلگراف تهنيتى اخبار كردند ؛ و جوابى كه مايهى اظهار امتنان از اين دوستدارى بود ، رسيد . عين مضمون تلگرافات موجود است ؛ لكن ، نگاشتن آنها باعث تطويل كلام است . تقريبا ، مضمون اين تلگرافات مثل مضامين ساير تلگرافاتى است كه در اين گونه وقايع ، در تاريخ سنوات گذشته نگاشتهايم ؛ ديگر محتاج به تكرار نيست ؛ بايد قدرى به اختصار كوشيد ، كه شرح هر تلگرافى را ما سابقا نگاشتهايم .
در دوازدهم شهر جمادى الاولى اين سال ، به سمع مبارك شاهانه خبر رسيد كه : ملكهى دولت دانمارك - يعنى : زوجهى اعليحضرت « كريستيان نهم » ، پادشاه دانمارك - فوت شده است ، و از فوت آن معظمه چندين خانوادهى سلطنت اروپ كه نسبت به اين خانواده مىبرند ، مصيبتزده و عزادارند . بندگان اقدس همايون تلگرامهاى تعزيت و تسليت به امپراطور ممالك روسيه و به اعليحضرت پادشاه دانمارك و « پژرژ » ، پادشاه يونان ، و به « پرنسس دوگال » ، زوجهى وليعهد دولت انگليس و به « مارى تعودوروونا » ، امپراطريس سابق دولت روس ، اخبار كردند . از هريك جوابهاى شكرآميز رسيد .
عين سؤال و جواب تلگرافات را از وزارت خارجه صورت دارم ؛ لكن ، نوشتن آنها باعث تطويل است . مثل ساير مضامين تلگرافات تعزيت است كه سابقا نگاشتهايم .
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 259
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٢٥٩