غلامرضا خان فرزند ارشد ابو الحسن خان فخر الملك ، حكمران همدان ، به لقب فخر الممالك ؛ و امان الله خان ، فرزند ديگر ايشان ، به لقب عز الممالك ملقب شدند .
شاهزاده دارا كه به حكومت خمسه در اواخر اين سال منصوب شد ، به يك ثوب پالتو ترمه با سردوشى الماس سرافراز و مخلع گرديد .
القاب و امتيازاتى كه در اين سنه مرحمت شد و اين بندهى نگارنده اطلاع يافت ، شرح آن القاب و امتيازات را در اينجا نگاشت . اگر چند نفر ديگرى امتياز يا لقب يافته باشند و اين نگارنده ، به واسطهى عدم اطلاع ، اسامى آنها را ننوشته باشد ، البته معذور خواهم بود : كه احاطهى كلى ، براى احدى در تحصيل اطلاعات ممكن نيست و مورخين دورههاى گذشته هم كه شرح حال سلطان و اهل زمان خود را نگاشتهاند ، ابدا ، از امتيازات و شئون مردم شرح و بسطى ندادهاند و به اطراف احاطه نداشتهاند . در اين دوره ، كه تلگرافات و مراسلات پستى و انتشار روزنامجات دولتى و ملتى در ايران داير است ، مىتوان قدرى تحصيل اخبار و آثار كرد و از مردم دوردست اطلاع يافت ؛ احياء نام اكابر و رجال اين دوره بر ما لازم است : كه آيندگان و اخلاف ، اسامى و امتيازات گذشتگان و اسلاف را بدانند و از ترتيبات دولتى و امتيازات سلطنتى اين دوره مطلع شوند .
در دورهى سلاطين گذشته ، به فلان امير بزرگ و حاجب دربار ، طبل و كوس و علم و « نوبتزن » امتياز مىدادند ، كه براى آن امير و والى عراق عجم مىتوانستند طبل بزنند و در هر صباح براى او « نوبتزن » نفير بكشد و در پيشاپيش او علم بردارند و چتر و پرچم نگاهدارند . آن آداب در اين ازمنه ، كه جنگجويى و سپاهكشى و خونريزى نيست ، منسوخ است . چون بين دول همسايه بناى صلح و مسالمت و اتحاد است ؛ لهذا ، امتيازات دولتى براى رجال دولت خود به نشانهاى مختلفه و خلعتها و القاب و انگشترى و سردوشى و عصا و غيره معين شده است . مردمان بىغرض كه اين چند سطر را بخوانند ، مىدانند كه : امتيازات مردم را در اين كتاب نگاشتن ، خالى از بعضى فوايد و نكات تاريخى نيست . سلسله نسب مردم محفوظ مىماند . در ضمن بعضى امتيازات ، اسم پارهيى مردم بزرگ ذكر مىشود كه داراى فضايل و كمال و علوم بوده ؛ شرح حالى از ايشان نوشته خواهد شد . در اين صورت ، بزرگان بىهنر در صدد برمىآيند كه خود يا فرزندان خود را باهنر كنند ، يا تحصيل پارهيى صفات حميده كنند : كه مثل بعضى اشخاص شرح حالشان مفصل شود و نامشان به نيكى در زبان آيد . اميد است كه : بعد از اين ، هريك از ابناء زمان كه به امتيازى نايل مىشوند ، به يك رقيمه امتياز خود را به اين بنده بنگارند كه اسم ايشان در اين تاريخ نگاشته شود ؛ بلكه ، اگر داراى كمالى باشند ، شرح مفيد مختصرى هم دربارهى آنها نوشته خواهد شد . اين بنده را جز به فضل الهى و عون شاهنشاهى ، كه شخص مقدسش مظهر ذات اقدس است ، از احدى توقع و تمنايى نيست ؛ كه از همهكس و از همهچيز ، به حمد الله ، مستغنى هستم . از هركس كه شرح حالى به بنده برسد ، مجانا مىپذيرم .
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 202
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٢٠٢