ناصرى ، به حكومت بعضى از ولايات منصوب گشتند . آخرين ايالت ايشان به دار المرز گيلان بود ، كه در سنهى گذشته ، محض انجام خدمات حضورى و نايل شدن به وزارتهاى بزرگ دربارى ، به تهران احضار شدند . در اين سنه ، وزارت خزانه به ايشان مرحمت شد . ان شاء اللّه ، شرح حال و مراتب كفايت و لياقت ايشان را ، اگر اقتضا كرد ، در ساير مجلدات ديگر كه در سنوات آتيه ، ان شاء اللّه ، نوشته خواهد شد ، بيان خواهيم كرد .
صورت دستخط مبارك همايونى كه دربارهى ايشان شرف صدور يافته است ، از قرار ذيل است : -
« چون به جهت عمل وزارت خزانهى مباركه ، وجود شخص كافى كاردان امينى لازم بود ؛ لهذا ، مشير السلطنه را كه از قديمى خدمتگزاران دولت جاويد مدت ، و سالهاى سال خدمات بزرگ نموده است ، به اين منصب جليله مفتخر و سرافراز فرموديم . »
ساير دستخطهاى مباركه را كه دربارهى ديگران صادر شده است ، در اين جلد و جلدهاى اول و دويم اين كتاب نگاشتهايم ؛ كه تعيين شغل و كار ايشان راجع به صدارت كبرا و وزارت عظما يا وزارت داخله بوده . خطاب دستخط هرشغلى هم كه به هروزيرى داده شده ، به وزير اعظم يا صدراعظم يا وزير داخلهى آن زمان بوده است . ولى ، اين دستخط مبارك كه در وزارت خزانهى مشير السلطنه شرف صدور يافته ، خطاب به جناب وزير اعظم صادر نشده است ، كه وزير خزانه محتاج به تقويت و رهين منت وزارت عظما باشد ؛ بلكه ، مستبدا و مستقلا ، بدون اسبابچينى و زمينهسازى و توسل به وزارت عظما ، به طيب خاطر اين دستخط شرف صدور يافته است . و اين كار ، بر قدرت و استيلاء و تقرب و محرميت و كفايت جناب مشير السلطنه دلالت دارد ؛ كه در انجام كار خود ، متوسل به احدى نمىشوند و مستقلا هرشغل بزرگى را كه بخواهند ، به ايشان مرحمت مىشود .
هريك از حكام ولايات ايران ، همان اشخاصى هستند كه در سنهى گذشته حكومت ايشان نوشته شده ، و الان كماكان است . لكن ، حكومت قم كه با اعتضاد الدوله ، امير تومان ، فرزند مرحوم محمد مهدى خان اعتضاد الدوله بن مرحوم ميرزا محمد خان سپهسالار صدراعظم اسبق ايران است ، در اواخر ربيع الآخر اين سال تخاقوىئيل هزار و سيصد و پانزده ، تغيير كرد و نصر اللّه خان امير تومان به حكومت آنجا منصوب و روانه شد .
وزارت جنگ و سپهسالارى ايران از شاهزاده عبد الحسين ميرزاى فرمانفرما انتزاع يافته ؛ اين شغل بزرگ ، به شرحى كه در پيش گذشت ، به عهدهى كفايت شاهزاده وجيه اللّه ميرزاى امير خان سردار معظم ، در ماه جمادى الاولى واگذار گرديد .
ميرزا اسد اللّه خان ناظم الدوله ، والى فارس ، سفير كبير سابق ايران به اسلامبول ، برادر جناب مستطاب مير رفيع آقاى نظام العلماء تبريزى كه شرح حالشان در جلد پيش گذشت ، از ايالت فارس احضار به دار الخلافه شده ؛ نواب شاهزاده عبد الحسين ميرزاى
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 183
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص١٨٣