تخطي إلى المحتوى الرئيسي

افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 179

مساهمون:

ص١٧٩
صدراعظم ، از اول روز تشريف‌فرماى پارك و منزل ايشان شده . در آنجا صرف ناهار و فواكه عصر فرموده ؛ در آخر روز به قصر سلطنت معاودت كردند . جماعتى از وزراء و امراء و خواص خدم نيز در اين دعوت حضور داشتند . ضيافت بزرگى به‌عمل آمد . در اين روز ، پردگيان سراى سلطنت و تمام خدمه‌ى حرم جلالت نيز ، حسب الدعوه ، در عمارات اندرونى صدارت عظما تشريف داشتند . سه‌شنبه هيجدهم ذى الحجه الحرام كه عيد غدير خم بود ، مثل سابق اعياد - كه شرح آن نگاشته شد - ، سلام عام در پيشگاه تالار جنب بريليان شرف انعقاد يافت . بندگان اقدس همايون پس از تهنيت عيد و اظهار التفات به عموم بازيافتگان ، محض شرافت اين عيد اين آيه‌ى مباركه را قرائت فرمودند :
« الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً . »
در اين ايام ، جناب نظام الملك ، كه بعد از عزل ناظم الدوله ، تازه به حكومت دار الخلافه‌ى تهران برقرار شده بودند ، شرف مخاطبت خاص داشتند . روز جمعه ، بيست و يكم ذى الحجه بندگان اقدس همايون از سراى سلطنت عظما به باغ شاه ، كه از باغ‌ها و نزهتگاه‌هاى مخصوص سلطنتى در حومه‌ى شهر دار الخلافه است ، تشريف‌فرما شده ؛ پس از دو شب اقامت در آنجا ، روز يكشنبه بيست و سيم به سراى سلطنت مراجعت فرمودند . نواب و الا ، شاهزاده‌ى اعظم ، سلطان مسعود ميرزاى ظل السلطان ، برادر بلند اختر اعليحضرت شهريارى ، حكمران اصفهان ، كه حسب الامر موقتا محض ديدن احضار به دار الخلافه شده بودند ، صبح روز دوشنبه ، بيست و چهارم ذى الحجه ، وارد تهران شده ؛ لدى الورود ، به شرف حضور اعليحضرت شهريارى نائل گشته ، مورد تفقدات خسروانه آمدند . چند روزى در اين شهر اقامت داشته ، در ماه محرم الحرام هزار و سيصد و شانزده ، پس از تحصيل مرخصى باز به حكومت اصفهان مراجعت فرمودند . اين شاهزاده‌ى بزرگوار از اعجوبه‌هاى روزگار است . عزم و حزم و جزم و رزم ، مخصوص اين شاهزاده است . اول عاقل روزگار و اول باتجربت ليل و نهار و اول كافى اين زمان هستند . به قدرى بر امور ديپلوماسى و قوانين « اروپ » احاطه و اطلاع دارند ، كه اپ‌دى را محل انكار نيست . در سياست مدن و درستى حساب و نظام عسكريه و تشكيل اردو به قدرى قاهر و ماهر هستند ، كه روزگار در توليد مثل چنين يگانه شخصى عاجز است . هرجا كه آشوبى برپا شود و ايلخانيان ايلات بخواهند شورشى كنند ، آنجا را كه در تحت حكومت و اداره‌ى ايشان درآورند ، فورا بدون تجهيز لشكر ، اشرار آرام شده ، منقاد و تابع مىشوند . از تمام جزئيات امور رعايا اطلاع دارند . اهمال و مسامحه در كار ايشان نبوده و نيست . در دوره‌ى ناصرى و در اين دوره‌ى مظفريه ، اين شاهنشاهزاده‌ى بزرگ بر جميع شاهزادگان « خاقانيه » و « محمديه » و « ناصريه » و « مظفريه » ، از هر حيث رجحان داشته و دارند . همه‌كس به كفايت و انتظام و عقل و درستى كار ايشان معترف است . در شرح كارها و ايران‌مدارى و مملكت‌دارى سابق‌يشان ، كه ايالت‌ها و حكومت‌هاى فارس و كرمانشهان و بروجرد و تمام عراق عجم و بيست ولايات ديگر و رياست