اسبان . لكن ، قصد از اين كار ، تربيت اسبان و چالاكى جوانان و چابكسواران و تشويق بيكاران و سيئسان است : كه در سبق ورمايه ماهر شده ، از رشادت و جلادت و چالاكى به كنار نشوند .
خلاصه ، در اين روز ، ميان اسبان در هردورهيى ، هر اسبى كه سبقت ورزيده و چابكسوار آن اسب بيرق برداشته و به تفاوت كيسهى انعام پاى بيرق نصيب او شده است ، اسامى آن اسبان و اندازهى انعام دولتى نوشته مىشود . اسبان سركارى كه بيرق برداشتهاند و چابكسواران انعام يافتهاند ، بيست و يك رأس است ؛ و انعام چابكسواران ، هشت صد و سى تومان بوده است .
دستهى اول : شش دوره ؛ چهار رأس گوى سبقت ربودهاند . اسب كهر ستاره پيشانى ، مشهور به بىنظير ، كه ابتياعى دولت است : صد و پنجاه تومان .
دويم : اسب قراكهر ، مشهور به شهاب ، كه ابتياعى است : هشتاد تومان .
سوم : كرنك ، مشهور به سكلابى ، كه ابتياعى است : پنجاه تومان .
چهارم : اسب كبود قلمكار ، پيشكشى مرادخان سرتيپ ، مشهور به وركخور :
چهل تومان .
همچنين در دستهى دويم تا دستهى ششم ، بيشتر از اسبان سلطنتى بيرق برداشتند ؛ و مابقى از اسبان اعيان دولتى ، علم يافتند و كيسهى پاى علم را بردند . ديگر شرح هر دسته و نام هراسبى لازم نيست . بيست و يك رأس از اسبان دولتى بيرق برداشته ، و چابك سواران آن اسبان هشت صد و سى تومان انعام يافتند . و از اسبهاى متفرقه كه در اين شش دوره بيرق برداشتند ، نه رأس بودند كه دويست و پنج تومان انعام چابكسواران آنها شد . محض اطلاع آيندگان ، به همينقدر قناعت مىشود .
بعد از اسبدوانى و تيراندازى ، رجال دولت و سفراء به شهر آمدند . و بندگان اقدس همايون روز ديگر ، كه سهشنبه بيستم شهر ذى القعده است ، با خواص خدم به دار الخلافهى تهران در سراى سلطنت عظما نزول اجلال فرمودند .
در اين ايام ، نواب مستطاب و الا ، شاهنشاهزاده سالار الدوله ، كه در اين اوقات از مقر ايالت كرمانشهان برحسب اجازه و احضار بندگان همايون عزيمت دار الخلافه كرده ، چند روز قبل وارد شده ؛ لدى الورود ، شرفياب حضور خسروانه گرديده ، مورد مراحم و الطاف خاصهى شهريارى آمدند .
در اين ايام كه هواى بهار است و طبع مايل به گردش و سوارى است ، بندگان اقدس همايون روز دوشنبه ، سوم ذى الحجه الحرام ، از تهران به عزم شكار تشريففرماى قريهى كن شدند ؛ كه از قراء عظيمهى سمت شمال غربى تهران است ، و تا شهر دو فرسخ مسافت دارد . روز چهارشنبه ، پنجم شهر ذى الحجه ، هنگام عصر به تهران و سراى سلطنت عظما رجعت فرمودند . جناب مستطاب امين الدوله ، صدراعظم ، هم در اين سفر ملتزم ركاب اعلا بودند .
شب دوشنبه دهم ذى الحجه كه شب عيد اضحى است ، به رسم مقرر ، از طرف دولت - به شرحى كه در سابق در سنهى گذشته نوشتيم - چراغان و آتشبازى بهعمل آمد . روز
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 177
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص١٧٧