ايران و اول درستكار صحيح رفتار اين دورهاند ؛ و فوق العاده طالب ترويج علم و دانشند ، - به شرحى كه نوشتيم - سال قبل با اجزاء مخصوص براى اعلام و انهاء سلطنت مظفريه و جلوس خسروانى به اريكهى شهريارى و تاجدارى ، به سمت سفارت فوق العاده از طرف دولت ايران به دربار بعضى از دول معظمهى متحابه مأمور شده بودند . پس از انجام خدمات مهمهى خود ، در ماه رجب وارد دار الخلافه شده ، به حضور مبارك همايونى مشرف شده ؛ مورد مرحمت شاهانه واقع گشتند .
خيابانهاى دولتى ايران ، كه در زمستان از گل و باران اشكال داشت كه كسى به سهولت عبور و مرور كند ، در اين اوقات كه وزارت نظميه و احتساب و تنظيف شهر به عهدهى كريم آقاى منظم السلطنه شده است ، از طرف دولت به او امر و مقرر شد كه خيابانها و شوارع عاميه را مرمت و تسويه و سنگچين نمايد . او به طور درستى مشغول اين خدمت شده ، راههاى عبور و مرور را نيكو ساخت ؛ و در هر چندقدمى چاهى كند ، كه آب باران در چاهها رفته ، عبور مردم سواره و پياده آسان شود . تقريبا سى هزار تومان از خزانهى دولت به مصارف اين كار رسيد .
هنگامى كه جناب ناصر الملك به سمت سفارت فوق العاده براى انهاء سلطنت ايران به دربار دولت عليهى عثمانى و شرف حضور اعليحضرت سلطان عبد الحميد خان ، پادشاه عثمانى ، نائل شده ، تقديم مقاصد سفارت كرده بودند ، اعليحضرت سلطان عثمانى محض تكميل مراسم اتحاد و استحكام لوازم و داد ، يك قبضه شمشير گرانبهاى مخصوص خودشان را ، كه نهايت امتياز را داشته ، به دست خود به رسم هديت و يادگار به ناصر الملك مىدهند كه به حضور اعليحضرت سلطان ايران ارسال دارد . در اين ايام كه ناصر الملك به حضور همايون اعلا مشرف شد ، شمشير اعليحضرت سلطان عثمانى را به حضور شاهنشاه ايرانى تقديم كرد . بندگان اعليحضرت اقدس شاهانه از اين فقره مشعوف شده ، مراتب امتنان خود را به تلگراف به اعليحضرت سلطان عبد الحميد خان اظهار نمودند ؛ و از آن اعليحضرت جوابى رسيد ، كه عين سؤال و جواب تلگرافى را در اينجا مىنگاريم .
تلگرام اعليحضرت شاهنشاهى به اعليحضرت سلطان عثمانى از قرار ذيل است :
« ناصر الملك رسيد ، و شمشيرى را كه آن اعليحضرت لطف فرموده ايصال داشته بودند ، رسانيد . اين يادگار براى من بخصوص خيلى گرانبها است . و چون از دست مبارك آن اعليحضرت مىرسد ، آن را به منزلهى فال نيك ، و اين حسن نيت را اسباب تشييد مبانى اتحاد صميمى كه فيما بين مملكتين ما داير است ، مىداند .
مراتب تشكرات قلبيهى خود را به آن اعليحضرت اظهار داشته ، متمنى است كه ادعيهى خالصانه را ، كه همواره براى سعادت آن اعليحضرت و شوكت و سلطنت و اقبال ممالكشان مىنمايم ، قبول فرمايند . مظفر الدين . »
ترجمهى جواب اعليحضرت عثمانى از قرار ذيل است :
« تلگرامى كه آن اعليحضرت از روى لطف به من خطاب فرموده بودند ، و اصل ؛ و در موقع ايصال شمشيرى كه به عنوان علامت دوستى و مودت صميمى خود ، و به منزلهى تضمين بقاى روابط مودتآميز كه فيما بين دولتين ما داير بوده ، بهطور
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 156
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص١٥٦