فرمودند . كلنل اتاماژور ، كاساكوفسكى ، فرماندهى بريگاد سوارهى قزاق ، از پيش ترتيبات و تشريفات قدوم همايون را مرتب داشته ، سراپردهى خاص سلطنتى و چادرهاى ديگر براى خواص ملتزمين ركاب همايون افراشته بود . روز مزبور ، سه ساعت به غروب مانده ، بندگان اقدس شاهنشاهى با نواب مستطاب و الا شاهنشاهزاده عضد السلطان و جناب مستطاب وزير اعظم و ساير شاهزادگان و وزراء و سرداران و امراء بزرگ نظامى و عموم صاحبان مناصب ، برحسب دعوت مخصوص كلنل كاساكوفسكى ، تشريففرماى اردوى قزاق شدند . سوارهى قزاق شروع به مشق نموده ، در حضور همايون بناى اسبتازى و تيراندازى گذاشتند . كمال مهارت و جلادت را به كار بردند و كارهاى شگفت كردند ؛ مورد تحسين واقع شدند . بندگان اقدس كمال مرحمت را دربارهى كاساكوفسكى مبذول داشته ، قريب به غروب به صاحبقرانيه مراجعت فرمودند .
روز دوشنبه ، پانزدهم شهر ربيع الآخر بندگان اقدس همايون از صاحبقرانيهى شميران حركت فرموده ، به عزم تفرج و شكار و اقامت چند شبه ، تشريففرماى لشكرك و كنار رودخانهى جاجرود شدند ، كه تا شهر تقريبا سه فرسخ مسافت دارد . در ايام توقف لشكرك ، همهروزه به شكار و سوارى مشغول بودند . چند روز در لشكرك اقامت داشتند .
روز دوشنبه ، بيست و دويم ربيع الآخر كه سورت گرما زايل شده و هواى ييلاقات مايل به برودت است ؛ بندگان اقدس همايون از لشكرك حركت فرموده ، به قصر عشرت آباد ، كه پشت دروازهى دار الخلافه است ، تشريففرما شده : كه چند شبى در آنجا توقف فرموده ؛ پس از آن ، به كلى به مركز سلطنت عظما و شهر دار الخلافه نزول فرمايند .
روز سهشنبه ، بيست و سيم ربيع الآخر بندگان اقدس همايون از عشرت آباد ، محض سركشى به عمارات سلطنتى شهر دار الخلافه ، تشريففرماى شهر شده ؛ به جلايل امور رسيدگى كرده و هنگام عصر باز به عشرت آباد حركت فرمودند .
در دههى اول شهر جمادى الاولى بندگان اقدس همايون از عشرت آباد ، محض تفرج و شكار با خواص خدم حركت كرده ، به قصر ياقوت ، واقعه در سرخه حصار كه از متنزهات و شكارگاههاى خاصهى سلطنتى است ، تشريف بردند . سرخه حصار ، در سه فرسخ و نيمى تهران واقع شده است . قصر ياقوت از بناهاى عاليهى شاهنشاه شهيد سعيد ، انار اللّه برهانه ، است كه در سرخه حصار بنا فرمودند .
خلاصه ، بندگان اقدس همايون چند روزى در قصر ياقوت تفرج و توقف فرموده ؛ روز سهشنبه ، چهاردهم جمادى الاولى ، با ابهتى تازه و شوكتى بىاندازه به شهر دار الخلافه و مقر سلطنت عظما نزول اجلال فرمودند .
فصل ييلاقات منقضى شده ، هواى شهر دار الخلافه در كمال سلامت و اعتدال است . اهل شهر به زيارت جمال خسروانه شادان شدند . و بندگان اقدس همايون همهروزه به تنظيم و تمهيد امور و رفاه و آسايش رعايا پرداختند ، و به معظمات مهام سلطنتى و انجام امور دولتى مشغول شدند .
كار دگر گشت و روزگار دگر شد . كار بزرگى كه در اين ماه جمادى الاولى در دولت وقوع يافت : تغيير وزارت جنگ و عزل نواب شاهزاده عبد الحسين ميرزاى
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 143
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص١٤٣