شميران است . تمام شاهنشاهزادگان و شاهزادگان عظام و وزراى فخام و وجوه امراء و خواص چاكران عتبهى سلطنت نيز ، در اينروز ، برحسب دعوت نامهى وزارت عظما ملتزم ركاب همايون بودند . نهايت تشريفات و پذيرايىها بهعمل آمد . براى مدعوين محترم و اصناف خدم خيمههاى گوناگون افراشته ، انواع موائد نعم مهيا داشته بودند . الحق ! مزيدى بر آن تشريفات متصور نمىشد . زياده ، بر وجود مقدس همايون خوش گذشت ؛ كرارا ، اظهار خشنودى از خدمات جناب وزير اعظم مىكردند . بعد از صرف ناهار و فواكه عصر و چاى ، در اواخر روز به قصر صاحبقرانيه ، كه تا اين مكان تقريبا نيم فرسنگ است ، مراجعت فرمودند .
نواب وجيه اللّه ميرزا ، امير خان سردار معظم ، كه چند ماه قبل از طرف قرين الشرف همايون براى تبليغ تهنيت سال شصتم سلطنت علياحضرت ملكهى انگلستان و امپراطريس هندوستان ، با هيأت سفارت منتخبى به دربار دولت فخيمهى انگليس و دار الملك لندن رفته بودند ، خدمت خود را در كمال آراستگى صورت داده ؛ اين ايام ، با هيأت سفارت به دربار همايون مراجعت نموده ، به توسط وزير اعظم شرف اندوز حضور همايونى شده ، مورد مرحمت شاهانه گشتند .
در اين ايام ، بندگان اقدس همايونى با كمال فراغت خاطر در ييلاق صاحبقرانيه به مهام خطيرهى سلطنتى و كارهاى عمدهى دولتى و صدور جواب عرايض وزارتخانهها و رعايا مشغول هستند . يكى دو روز در ماه ربيع الثانى ، محض سركشى از صاحبقرانيه به شهر دار الخلافه تشريففرما شده ، هنگام عصر باز مراجعت به صاحبقرانيه فرمودند .
روز چهارشنبه هيجدهم اوت ماه فرانسه ، مطابق هيجدهم ربيع الاول ، كه روز عيد عيد ولادت اعليحضرت فرانسوا ژزف ، امپراطور اطريش و پادشاه مجارستان ، بود و در دربار آن دولت اسباب جشن و تهنيت برپا است ، بندگان اقدس همايون تلگرام تهنيتى به آن دولت ارسال داشتند ، كه صورت آن از قرار ذيل است : -
« در موقع عيد سعيد اعليحضرت امپراطورى ، از صميم قلب ايشان را تهنيت نموده ؛ و ادعيهى خالصانهى خود را براى سعادت و اقبال آن اعليحضرت و دوام سلطنت و فيروزى و نيكبختى خانواده ، معظم ايشان ، تقديم مىدارم . مظفر الدين شاه . »
ترجمهى جواب اعليحضرت امپراطور اطريش از قرار ذيل است
« از تهنيتى كه اعليحضرت شهريارى فرمودهاند ، از صميم قلب شكرگزارى نموده ؛ و به اقتضاى كمال يكجهتى و محبت ، تمنا دارم همان ادعيهى خيريه را كه من نيز با خلوص نيت به آن اعليحضرت مىنمايم ، قبول فرمايند . فرانسوا ژزف . »
در روز مزبور نيز ، على الرسم ، از طرف شخص اقدس همايون و از طرف دولت ايران و از جانب وزارت عظما و از سمت وزارت جليهى خارجه ، مأمورين مخصوص به سفارتخانهى اطريش ، نزد وزيرمختار و ايلچى مخصوص دولت اطريش ، مقيم دربار دولت ايران ، رفته تبليغ تهنيت كردند .
روز شنبه ، بيست و هشتم ربيع الاول بندگان اقدس همايون عزيمت تشريففرمايى به اردوى سوارهى قزاق ، كه در سمت شمالى قصر قاجار كه در يك فرسنگى تهران است ،
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 142
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص١٤٢