ميرزا على محمد خان مجير الدوله ، مستوفى اول ديوان اعلا ، نايب وزارت مطبوعات ، مدير و منشى روزنامهى « ايران » و « اطلاع » و « شرافت » از قرار صدور دستخط همايونى ، به استدعاى محمد باقر خان اعتماد السلطنه ، وزير دار المطبوعات ، به اعطاى يك ثوب جبهى ترمهى كشميرى شمسهى مرصع از خلاع خاصه مباهى آمد .
لازم است كه تعرفهيى اجمالا در حق ايشان نوشته شود : تا مدارج فضل و معارج انشاء ايشان بر آيندگان مكتوم نماند . همين قدر مىگويم كه : اين فاضل فرزانه و اين استاد يگانه ، رب النوع براعت انشاء و خداوند يراغت املاء است . در تمام ايران ، ده هزار منشى و نامهنگار است كه مطالب پليتيكى و احكام ديوانيات و رقعهى اخوانيات و مقاصد تصنيف و تأليف مىنگارند ؛ در ميان اين ده هزار نفر ، اگر پنج نفر يا ده نفر يا بيست نفر باشد كه اول نمرهى مترسلان قاهر و قادر محسوب شود و در روزگار نوشتجاتشان مطلوب آيندگان گردد ، اين مترسل فائق و اين منشى حاذق ، يكى از آن پنج نفر يا ده نفر يا بيست نفر نويسندهايست كه سحرها كرده و اعجازها به ظهور رسانده است . نويسندگان خوب در ايران هست كه يك كتاب يا يك تصنيف يا چند نمرهى روزنامه يا صد فرمان يا هزار رقعه را به اختيار خود به طورى مىنويسند كه كلمات و تلفيق عبارات و ايراد امثال ايشان در تحريرات بهتر از نحر حلال است ، و هر سطرى از سطورشان حاكى از روضهى رضوان و هر نقطهيى از خطوطشان كانهن الياقوت و المرجان است . ولى ، چون كار نويسندگى ايشان از حد بگذرد ، و هر روز معينى بايد نوشتجات مرتبى حاضر كنند و به ميل اين و آن سخن گويند و چندين محظور و محذور در پيش داشته باشند ، آن وقت اعجاز ايشان سحر گردد و درشان شبه شود ؛ به لسان عوام و طرز ساده تحرير كنند و مثل من در سادهنويسى اين دوره معاذيرى چند تقرير نمايند . لكن ، ميرزا على محمد خان مجير الدوله نويسندگيش زياده از چهل سال و اند و قيمت اوراق مرقومهاش بيرون از چون و چند است . روزنامجات « ايران » و « اطلاع » و « شرف » و « شرافت » ، تقريبا از سى سال قبل كه به انشاء و املاء ايشان زينت يافته است ، بر قوت فكر و قدرت انشاء آن جناب دليلى واضح و برهانى لايح است ؛ كه با كمال مجبورى و ملاحظهى پليتيكى و چندين محظورات ديگر ، اينطور رأى صائب و فكر ثاقب و عذوبت بيان و طلاقت لسان دارند كه طبعشان خسته نشده باز لونى ديگر آرند و طرحى تازه مىاندازند و بياناتى نمكين دارند و عباراتى شيرين آرند . اجمال سياسى و اخطارها را كه در اطلاع مىنگارند ، زهى زيبنده است ؛ كه جز از يك دو نفر در ايران ، ساير مترسلين از نوشتن امثال آنهمه اخطارات عاجز خواهند بود . لسان روزنامهنگارى امروز ، از براى غالب منشيان نهايت صعوبت را دارد . رقعهى اخوانيات و احكام ديوانيات و انشاء فرمانهاى ايشان هم در نهايت امتياز است . در ادبيات و علم تاريخ هم استاد و محل وثوق و اعتماد مىباشند .
در پنجشنبه ، چهاردهم شهر جمادى الاولى اين سال كه بندگان اعليحضرت اقدس شاهانه ، در ميدان مشق به نظارهى افواج نظامى و توپخانه تشريف برده بودند ، بعد از نظارهى مشق افواج كه مستحسن افتاد ، و شرح آن در پيش گذشت ، يك قبضه شمشير
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 95
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٩٥