محقق گشت ، استيفاء و محاسبهى ولايت كرمان به بنان الدوله واگذار شد ؛ و ميرزا على اكبر خان - پسر ميرزا حسن ، وزير سابق درب اندرون - از اين خدمت معاف گشت .
ميرزا محمد خان مصدق السلطنه را امروز از طرف شغل ، مستوفى و محاسب خراسان گويند ؛ لكن ، رتبه و حسب و نسب و استعداد و هوش و فضل و حسابدانى و عاملى اين طفل يكشبه كه ره صد ساله مىرود ، بالاتر از استيفاء اول و محاسب بودن ايالات و ولايات است .
هر شخص قابل و لايقى مىتواند خود را با بضاعت مالى به استيفاء و محاسبهنويسى ولايتى برساند ؛ لكن ، مشار اليه مراتب ديگر دارند كه بر عظم ايشان مىافزايد . پدرش ، مرحوم ميرزا هدايت الله وزير دفتر است ؛ و مادرش ، سركار عليهى عاليه ، نجم السلطنه - خواهر نواب عليهى عاليه ، حضرت عليا ، دامت شوكتها ، است - كه بانوى حرمخانهى جلالت عظما مىباشند ، كه از دختران مرحوم فيروز ميرزاى نصرت الدوله هستند . خود اين جوان بيست و پنج ساله ، از اهل هوش و فضل ، و به قدرى آدابدان و قاعده پرداز است ، كه هيچ مزيدى بر آن تصور نيست . گفتار و رفتار و پذيرايى و احترامات در حق مردمش ، به طورى است كه خود او از متانت و بزرگى خارج نمىشود ؛ ولى ، بدون تزوير و ريا ، كمال خضض جناح و ادب را دربارهى مردمان به جا مىآورد . شايد در عالم تا بينى خود ، به چند نفر از وزراى ماليه و رؤساى دفتر خيلى بىاعتنايى كرده و احتشام به خرج داده است ؛ لكن ، در مقابل ساير مردم نهايت مرتبهى انسانيت و خوشخلقى و تواضع را ، فطرة لاحيلة ، سرمشق خود قرار داده است . چنين شخصى كه در سن شباب اينطور جلوهگرى كند ، بايد از آيات بزرگ گردد .
رياست و صاحبجمعى كليهى دواب همايونى ، از شترخانه و قاطر خانه و شتران كلايى ، به محمد حسين ميرزاى يمين السلطان واگذار شد .
غلامحسين خان امين خلوت ، رئيس سابق تفنگداران و منشى سابق تحريرات حضورى و مبلغ عرايض ، پسر مرحوم ميرزا هاشم خان امين الدوله ، به وزارت دربار اعظم سرافراز گرديد ؛ كه همهروزه ، وزراء برحسب اخبار او در دربار حاضر شده ، به مشورت يكديگر ، كارهاى دولتى و عرايض مردم را قرين اصلاح درآورند . و چون پيش از اين ، كارها با صدراعظم مستقلى بود كه تمشيت جميع امور را مىداد ؛ لهذا ، از اين وزارتخانه اسم و رسمى نبود ؛ حالا كه دولت صدراعظم مستقلى ندارد ، بايد وزارت داخله يا وزارت دربار اعظم تشكيل دهد كه امور دولت و ملت قرين اصلاح شود .
جعفر قلى خان نير الملك ، كه سى و هفت سال است به رياست مدرسهى دار الفنون برقرارند و نهايت درستى را دارند ، اين اوقات ، برحسب استدعاى جناب مخبر الدوله ، وزير داخله و خزانهى عامره و وزير علوم و تلگراف و معادن و مريضخانه ، به منصب و لقب وزير علوم مفتخر و سرافراز شدند ؛ و در جمادى الآخر پيچىئيل اين سال ، دستخط مبارك همايونى در اين خصوص دربارهى ايشان صادر گشت .
محمد حسن خان محقق ، پيشخدمت خاصهى زمان ناصرى و مظفرى ، در اين عصر به منصب سرايدار باشيگرى كل عمارات و بيوتات و اطاق موزه سرافراز شد ؛ و از امين
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 83
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٨٣