177 . ايلتذر خان . چنان كه در تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر شرح داده شده است ، ايلتذر خان لشكرى ده هزار نفرى جمع آورد و به بخارا روى آورد و پس از بيست روز جنگ از امير حيدر شكست خورد و بازگشت . ميرزا شمس بخارايى ، تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، ص 75 .
178 . ارساى . يكى از قبايل ششگانهء تركمنهاى افغانستان است ( به معنى مرد شجاع ) كه بيشتر در اندخود و در اطراف هرات و بلخ ساكن هستند . محمّد رضا بيگدلى ، تركمنهاى ايران ، ص 330 .
179 . الّان . ناحيهء الّان در شرق روم و جنوب « درياى گرز و بجناك خزر » است و منطقهاى كوهستانى است كه مردم آن مسيحىاند : تعليقات بر حدود العالم من المشرق الى المغرب ، با مقدمه بار تولد و تعليقات مينورسكى ، ترجمه ميرحسين شاه ، تصحيح مريم ميراحمدى و غلامرضا ورهرام ، تهران ، دانشگاه الزهرا ، 1372 ، ص 490 .
180 . بزنجرد . همان بجنورد است . اين منطقه محل عبور و تاختوتاز تركمانان بوده است . طايفه شادلو و زعفرانلو از طوايف مهم ساكن اين منطقه بودهاند .
اعتماد السلطنه ، مرآة البلدان ، ج 1 ، صص 273 - 270 .
181 . اين واقعه را ملا فيض محمّد كاتب چنين شرح مىدهد : « قلعه غوريان را كه در هشت فرسنگى هرات واقع است ، حسين خان قاجار به امر والى مشهد متصرف شد و محمّد ولى ميرزا آن را به اسحق خان قرائى سپرده ، او يوسف على خان برادرزادهء خود را به حكومت آن گماشت . وى در خفا با حاجى فيروز الدين سازش كرده ، به تسخير خراسانش ترغيب همى نمود . » كاتب هزاره ، سراج التواريخ ، ج 1 ، ص 103 .
182 . ملا اسلام كه اصلا اصفهانى بوده در 1197 به هرات رفت . مدّتى در بازار عراق صباغى مىكرد تا ورشكست شد . در كرج نزديك هرات نيز مدتى كسبوكار داشت .
چند سالى ناپديد شد و بعد به بخارا و تركستان رفته جمعى مريد دورش را گرفتند و به صوفى اسلام مشهور شد . وى اهل سنت بود و مريدانش هرروز بيشتر مىشدند .
طريقه نقشبنديه و سهرورديه را ارشاد مىكرد . فيروز الدين ميرزا نيز در سلك
اشرف التواريخ ( فارسي ) — صفحة 502
مساهمون: محمدتقى نورى
ص٥٠٢