روسها تسليم شوند ولى كاترين به ملاقات محمد پاشا رفت و چندان عشوه و رشوه در كار او كرد و زيبايى و جواهرات و دار و ندار خود را تسليم پاشا كرد كه پاشا فريب خورد و دست از محاصره كشيد و پطر و زن افسونكارش را به حال خود گذاشت و تنها برطبق قرارداد پروت [ 1 ] در 21 ژويه 1711 / 5 جمادى الاخره 1123 ه بدين اكتفا كرد كه پطر شهر آزوف [ 2 ] را به تركان واگذارد و در كار قزاقها مداخله نكند !
شارل دوازدهم ازين كه صيد به دام افتاده چنين آسوده رها شد سخت برآشفت و به دستيارى محمد گراى خان فرمانرواى قرم [ 3 ] ( شبه جزيره كريمه ) در عزل محمد پاشا كوشيد . محمد پاشا از كار افتاد و به جزيرهء لمنوس [ 4 ] تبعيد گرديد .
پس از وى يوسف پاشا به صدارت رسيد و با روسها متاركهء بيست و پنج سالهاى امضاء كرد . اما اين متاركه چند ماه بيشتر نپاييد و دوباره جنگ روس و عثمانى درگرفت و سرانجام به ميانجيگيرى انگليسيها و هولنديها قرارداد ادرنه منعقد شد ( 5 ژوئن 1713 / 6 جمادى الاول 1125 ) . بر اساس اين قرارداد ، روسها از اراضى درياى سياه دست كشيدند و تعهد كردند كه در اراضى سرحدى آن مداخله نكنند و در مقابل اين گذشت ، خراجى كه خانهاى كريمه به دولت عثمانى مىدادند و همچنين خراجى كه بازرگانان و كاروانهاى تجارتى به دولت ترك مىپرداختند لغو گرديد و اين جمله زير نظارت روسها قرار گرفت .
شارل دوازدهم كه وضع را چنين ديد ، از حمايت تركان نااميد شد و از خاك عثمانى بيرون رفت ، پس از يوسف پاشا ، مسند صدارت به على پاشاى داماد رسيد و او چون آرزوى بازپس گرفتن اراضى از دست رفته را داشت ، اعلام جنگ با و نيز نمود و در مدت كوتاهى تمام جزاير و شهرهايى را كه ونيزيان متصرف شده بودند - غير از جزيرهء كرت - بازپس گرفت . ولى ونيزيان از دولت اتريش يارى خواستند و چون درين هنگام بين اتريش و فرانسه جنگ درگرفته بود ، ونيزيها ميانه را گرفتند و آن دو دولت را با يكديگر آشتى دادند تا دولت اتريش بتواند به فراغت بال به كمك ونيزيها برخيزد .
دولت اتريش ، به حمايت از ونيز ، به باب عالى پيغام داد كه مطابق عهدنامه كارلويتس بايد دولت عثمانى اراضى جديدى را كه تصرف كرده به ونيز واگذارد . و الا جنگ را آماده باشد . صدر اعظم جنگ طلب عثمانى كه تصور نمىكرد دولت اتريش آمادگى كافى براى جنگ داشته باشد بدين پيام گردن ننهاد و جنگ را پذيراشد . اما در جنگى كه بين سپاه ترك به سركردگى صدر اعظم داماد على و
اسناد ومكاتبات سياسى ايران ( از سال 1105 تا 1135 ق ) ( فارسي ) — صفحة 132
مساهمون: عبد الحسين نوائى
ص١٣٢