كاخت ، كارتيل ، شيروان ، داغستان با توابع به دولت عثمانى واگذار گرديد ؛ و در مقابل ، تبريز ، كرمانشاه ، اردلان ، همدان ، هويزه ، لرستان به ايران پس داده شد . « 31 » صورت معاهده جهت تصويب نهائى به استانبول فرستاده شد . خبر شكست شاه تهماسب از تركان و امضاى پيمان بغداد نادر را سخت آشفته ساخت . بلافاصله صفىقلى خان را به دربار عثمانى روانه ساخت و استرداد ايالات ايران را خواستار شد ، و خود به اصفهان رفته در هفدهم ربيع الاول 1145 / هفتم اوت 1732 شاه تهماسب را از سلطنت خلع كرد و عباس ميرزا فرزند خردسال او را به سلطنت نشانيد و خود مقام نيابت سلطنت را احراز نمود « 32 » ، و با صدور اعلاميهاى پيمانى را كه شاه تهماسب با تركان عثمانى بسته بود نقض كرد و سپس براى جنگ با عثمانيها عازم كرمانشاه شد و از آنجا به كركوك رفت . نادر ، پس از گذشتن از دشتهاىمندليج ، در سيران تپه اردو زد و در بيست و پنجم شوال 1145 / دهم آوريل 1733 به كنار دروازههاى بغداد رسيد و شهر را به محاصره گرفت . احمد پاشا ، والى بغداد ، براى دفع وقت تا رسيدن قواى كمكى از استانبول ، راغب افندى و محمدآقا را مأمور مذاكره با نادر نمود و در ضمن وعده داد كه بغداد را در آخر ماه صفر تسليم كند . « 33 » در اين اثنا ، توپال عثمان پاشا ، « 34 » با صدهزار نفر ، كه به يارى احمد پاشا فرستاده شده بود ، در حالى كه در طول دجله پيش مىراند ، در ششم صفر 1146 / 19 ژوئيه 1733 وارد موصل گرديد . « 35 » نادر براى مقابله با سردار عثمانى دوازده هزار نفر را به محاصرهء بغداد گماشت و با بقيهء سپاه براى روياروئى با عثمان پاشا حركت كرد ، ولى پس از يك نبرد خونين در هفت صفر 1146 / 20 ژوئيه 1733 كه نه ساعت به طول انجاميد شكست خورده به همدان عقبنشينى نمود و در بيست و دوم صفر / چهارم اوت وارد همدان شد . « 36 »
خبر پيروزى عثمان پاشا استانبول را غرق در شادى ساخت . بابعالى به ميمنت اين پيروزى چندين روز جشن گرفت . « 37 » هنوز استانبول در رؤياى شيرين فتح و فيروزى بود كه
هامش
( 31 ) . روضة الصفا / 8 ، 529 ؛Islam AnsikloPedisi / 9 , 32 :( 32 ) . تاريخچه نادر شاه / 35 ؛ روضة الصفا / 8 ، 534 .
( 33 ) .Osmanli Tarihi / 4 , 224( 34 ) . توپال عثمان پاشا در سال 1110 / 1698 در نتيجهء زخمى كه از ناحيهء پا در جنگ با دزدان دريائى اسپانيائى برداشته بود به توپال مشهور شد . توپال در زبان تركى به معناى چلاق است .
( 35 ) . عالمآراى نادرى ( 1 ، 286 ) سيصد هزار نفر قيد كرده است ؛ نادر شاه / 103 .
( 36 ) . جمسين فريزر ، تلفات سپاه ايران را 60000 نفر و تلفات عثمانيها را هم به همين تعداد ثبت كرده است ؛ تاريخ نادر شاه افشار / 77 ، عالمآراى نادرى / 1 ، 296 .
( 37 ) . به عقيدهء مورخين ترك ، اگر نادر در اين جنگ پيروز مىشد به آسانى بر شرق آسياى صغير غلبه مىيافت .Mufassal Osmanli Tarihi / 5 , 842 / ; Turkiye Tarihi / 11 , 74 ..