« مكتوب حسن پادشاه بيادگار محمد ميرزا در باب ايالت خراسان و ماوراء النهر »
حسن پادشاه همان است كه در تاريخ ايران به اوزون حسن شهرت يافته . وى پسر على بيك پسر قرهعثمان آققويونلوست . پس از چند سال منازعه با برادر خود جهانگير بالاخره اوزون حسن در ديار بكر مستقر شد .
در اين تاريخ دول اروپائى بخصوص ونيز كه از پيشرفتهاى عثمانيان پس از فتح قسطنطنيه بوحشت افتاده بودند ، در صدد پيدا كردن متحدى در آسيا برآمدند و براى اين كار اوزون حسن را انتخاب كردند .
در ايران ، اوزون حسن پس از غلبه بر جهانشاه قرهقويونلو و پسرش حسنعلى ( 872 ه ) و همچنين غلبه بر سلطان ابو سعيد گوركان ( 873 ) توانست بر سراسر كشور دست يابد و تنها در خراسان وجود سلطان حسين بايقرا مانع نفوذ وى بود . اوزون حسن با تحريك يادگار محمد ميرزا شاهزادهء فرارى گوركانى مىخواست در خراسان هم زمينهء نفوذى فرا كند و اين عمل موجب يك رشته زد و خوردها و يك سلسله مكاتبات سياسى شد كه بتدريج از نظر خوانندگان خواهد گذشت .
اوزون حسن
Despina
دختر كالوژان
Kalo Joauns
از خانواده
Comnene
را بزنى گرفته و ازو صاحب يك پسر و سه دختر شده بود ( يكى از همين دختران بنام مارتا
Marta
بعدها زن سلطان حيدر و بالنتيجه مادر شاه اسماعيل صفوى شد . در تواريخ ما اسم وى بصورتهاى علمشاه يا عالمشاه يا حليمه بيگى آغا ذكر شده ) . هنگام حملهء سلطان محمد بطرابوزان :
اوزون حسن با فرستادن هيئت سفارتى از سلطان خواست كه ازين حمله خوددارى كند . ولى سلطان گوش نكرد و بعد هم كه مادر اوزون حسن ، طرابوزان را بعنوان جهيز عروس خود مطالبه كرد ، باز سلطان اعتنائى ننمود و داويد برادر كالوژان در سال 1451 م . در استانبول درگذشت .
فتوحات پشت سر هم اوزون حسن در ايران و تحريكات سفراء ونيزى كه اسلحه ( تفنگهاى شمخال نوع
Spinga de
و تفنگهاى
Schiopetti
و شش