- 50 - عريضهء تجّار ارزنة الروم شكايت از گمركچىهاى عثمانى
مرحوم معاون الدوله غفارى در حاشيهء عريضه با مداد مرقوم فرمودهاند :
عريضهء تجّار ارزنة الروم ( ارضروم ) ، شكايت از گمركچىهاى ترك ( عثمانى ) كه موقع مراجعت مرحوم فرخ خان امين الملك از مأموريت اروپا در سال 1275 به تاريخ 20 محرم به ايشان دادهاند « 1 » .
خداوندگارا معروض حضور مرحمت دستور بندگان عالى مىدارد ، آنكه فدويان سالهاى سال است از يمن اقبال بىزوال حضرت اقدس شهريارى روحى و روح العالمين فداه و از حسن توجّه اولياى دولت گردون رفعت عليه ، با كمال رفاهيت و آسودگى [ دعاگوى ] « 2 » دوام دولت جاويدمدت عليه بودهايم . و لكن به خلاف اين اوقات كه از تطاول و بىحسابى گمركچى ارضروم ، عموم تبعه و تجّار به ستوه آمده نزديك است كه از شدّت خلاف رفتار گمركچى ترك تجارت ارضروم ، بلكه جميع خاك دولت عليهء عثمانيه را نموده باشيم .
گمرك مال را از قرار معمولى سنوات سابقه بالمضاعف زياد مىكند . و بعد گمرك را با وجود آنكه خودش به صندوق ماليه قائمه مىدهد ، از فدويان به ربح بازار هم قبول نكرده به قيمت اصلى ضرّابخانه مىخواهد كه مطلقا در قوه نداريم به اين شدت بىحسابى را متحمّل باشيم . بسكه زياد جسارت در تطاول خود حاصل نموده است از غرّهء محرم الحرام به اين طرف جزئى و كلّى هرچه مال التجاره آوردهايم ، جهت اجراء خواهش خود نگاه داشته و نمىدهد . فدويان را هم طاقت تحمل بر احجاف گمركچى در قوهء بشريت صورت امكان ندارد .
حال لازم آمد كه عرض احوال خودمان را نمائيم كه بهخاطر اشرف مخلوقات ،
هامش
( 1 ) . پشت عريضه داراى سى مهر است . تعدادى از آنها كه قابل خواندن است بدين سجع است : ابن محمد قلى محمد على 1270 - محمد مهدى 1270 - محمد ابراهيم 1262 - ادركنى يا على - عبده محمد صادق - عبده عبد الكريم . . . الحسنى - يا على ابن الحسين - عبده محمد حسين ابن يوسف - عبده على نقى - عبده محمد صادق 1251 - يا امام رضا 1272 - عبده الراجى حسين - عبده محمد ابراهيم - ايضا :
عبده محمد ابراهيم - عطاء الله - عبده الراجى علينقى - محمد حسين بن جعفر صادق - عبده قهرمان - يا عباسعلى - عبد الله - يا ابو الفضل العباس 1270 .
( 2 ) . چنين خوانده مىشود