خورده يك ساعت به ظهر مانده به مدرسهء تشريح مىرويم و در آنجا يك ساعت مشغول درس ، دو ساعت مشغول عمل تشريح شده مجدّد به منزل مىآئيم .
دو نيم از ظهر گذشته معلم زبان مىآيد . دو ساعت هم با او گفتوشنيد كرده در ساعت پنج به سفارتخانه رفته تا ساعت شش هفت از شب رفته هم مواظب خدمت جناب جلالتمآب خداوندگارى هستم . هرگاه جائى تشريف ببرند فدوى نيز در خدمت بوده [ با ] جناب ايشان هستم و اگر هم در منزل باشند كه باز كما فى السابق مواظب خدمت خود هستم . بالاخره تا حال را كه هرطور است ، يا خوب يا بد مشغول هستم .
اگرچه چند روز ابتدا در عمل تشريح بسيار بد گذشت و فدوى فى الجمله كسالتى بهم رساند ، ليكن للّه الحمد حال عادت شده است و با مواظبت تمام مشغول هستم .
اميدوارم كه ان شاء الله طولى نخواهد كشيد كه از تصدّق خاكپاى همايون حضرت اقدس شهريارى روحنا فداه مستحق جزاهاى نيك در مقابل اين زحمات خواهم ديد . « 1 » تفصيل مجلس تشريح را اگر بخواهيد از عاليجاه حكيمباشى جويا بشويد ، مفصّلا نقل خواهد كرد ، خالى از شنيدن نخواهد بود .
امّا حسب الحكم اعلى در باب نوشتن روزنامهء احوالات و اخبارات اشارتى فرموده بوديد ، كلية تفصيل روزنامه از قرارى است كه عرض مىكنم . بعد از مرخص شدن از خاكپاى همايون تا الى حركت از اسلامبول آنچه واقع و ملاحظه شده بود فدوى ثبت مىنمود ، ليكن بعد از آمدن به پاريس بهواسطهء آنكه خدمت اين بنده زياد شد و اين خدمت متعلق به ميرزا محمد حسين « 2 » منشى بود و خودشان هم زياد مايل بودند ، جناب خداوندگارى نيز اين خدمت را به ايشان واگذار فرمودند ، فدوى نيز آنچه نوشته بودم تسليم ايشان كردم و ليكن باز شهرهاى ديگر كه تشريف بردند مثل لندن ، بلژيك ، روان يا بعضى مجالس بزرگ كه اتفاق مىافتاد فدوى نوشته ، سواد او را به جهت ثبت در كتاب روزنامه « 3 » به ميرزا مىدادم كه اكثر آنها هم دور نيست كه در حضور مبارك به نظر سركار شما رسيده باشد . خود عاليجاه ميرزا محمد حسين چون خالى از تتبعى نيست و شوق زياد دارد اكثر چيزها هم از خارج از احوالات فرنگستان ضبط نموده ، داخل روزنامه مىنويسد . الحق كتاب شايستهاى خواهد شد و دور نيست مطبوع نظر اعليحضرت شاهنشاه روحنا فداه نيز بشود . ليكن اين مانع از آن نخواهد بود كه فدوى نيز ان شاء الله
هامش
( 1 ) . عبارت در اصل چنين است .
( 2 ) . مراد حسين بن عبد الله سرابى مؤلف كتاب مخزن الوقايع
( 3 ) . مراد مخزن الوقايع است .