مردم آنجاها چه از عثمانى و چه از اهل فرنگستان از عدم بصيرتى كه داشتند اهالى ايران را بطورهاى مختلف تصور مىفرمودند و به حدى آنها را دور از كار و غافل از رسم پليطيك دولتى مىدانستند كه فدوى نمىتواند عرض كرد . لله الحمد پس از ورود جناب سفير كبير ادام اللّه اجلاله به اين صفحات ، از حسن كاردانى و خوشخلقى و دولتخواهى و ملتخواهى كه داشتند جميع فقراتى كه عرض شد بهخلاف آن در نظرها جلوه نمود ، چنان كه به حق خداوند و به مرتضى على ( ع ) قسم است كه حالا هيچ مجلسى نيست كه خالى از اوصاف حميدهء جناب سفير كبير و تعريف و ترقّى اهالى ايران نباشد . البته به سمع مبارك عالى رسيده است كه اولياى دولت عثمانى هيچكس را به نظر نمىآورند و از براى هيچكس از سفراى دولتهاى بزرگ بنابه قاعده ( اى ) كه دارند وقر و احترامى نمىگذارند و با هيچكس الفت نمىگيرند . باوجوداين ، جميع اولياى آن دولت چه از صدراعظم لاحق و چه از صدراعظم سابق در وقت مشايعت و ملاقات جناب سفير كبير از روى صندلى خود تا پنجاه قدم بيرون اطاق استقبال و مشايعت مىنمودند و هريك فردافردا در وقت ملاقات در ضمن حرف از جناب سفير كبير متمنى مىشدند كه با ايشان بناى خصوصيت بگذارند و بر ذمّهء خود مىگرفتند كه بعد از اين بهخلاف سابق در كارهاى دولت عليهء ايران هريك از ما بيش از آنچه لازم است سعى و اهتمام خواهيم نمود و دوستى شما را منظور خواهيم داشت .
چند روز قبل كه اعليحضرت سلطان بهجهت انداختن كشتى جديد به آب به برسانه كه محل ساختن كشتىها است تشريففرما شدند و جميع سفراى بزرگ و كوچك و رجال دولت عثمانى در آنجا حاضر بودند اعليحضرت سلطان پس از تشريف آوردن آنجا با هيچكس متكلّم نشدند و التفات نفرمودند مگر اول با جناب جلالتمآب سفير كبير اعليحضرت شاهنشاه ايران روحنا فداه و بعد را با الچى دولت فخيمهء فرانسه .
جميع مردمى كه در آنجا بودند متعجب و متحيّر مانده بودند كه اعليحضرت سلطان با سفير دولت عليهء ايران بيش از همهكس التفات فرمودند .
و همچنين از جمله چيزها كه خيلى غريب است و جميع مردم از سفراء و غيره متعجب از اين است كه سفير كبير تا حالا دو ماه است در اسلامبول با حريفى مثل الچى كبير دولت انگليس گفتگو مىكند و حالا كه مىرود با وجود آنكه پنجاه نوشته از طرفين رسما و غير رسما دادوستد شده است ، نه دو كلمه سند در دست الچى انگليس مانده است و نه قطع مراوده شده است . و از آن طرف هم بىحقّى دولت انگليس و جبرگوئى او بر ملت خودش و ساير دول معلوم شده است . الچى انگليس كه مىخواست پنجروزه
اسناد تاريخى خاندان غفارى ( فارسي ) — صفحة 439
مساهمون: بهرام غفارى
ص٤٣٩