هيچ نظمى در ولايات نيست و مرا هم در امر معامله و حكومت مدخليتى نيست ، شما مطلع باشيد . بنده نمىتوانم به اين صراحت عرض كنم ، حقيقت را به شما نوشتم ، به جناب بندگانعالى . . . عرض نمائيد .
اگر به اين نحو باشد بهتر اين است كه تا افتضاح زيادتر ازين نشده است ، بنده را احضار بفرمائيد . به اين صورت ماندن اينجا مصرفى ندارد . اگر بايد گذران و قوت لا يموت از قرض بگذرد ، در طهران بهتر مىشود از يهود و مسلمان قرض كرد و اگر بايد خانه نشست ، همچنانكه اينجا نشستهام ، باز طهران آسودهتر از همهجاست ، و السلام .
- 348 - نامهء يكى از خوانين افغانى « 1 » گله و شكايت از تعلّل در پرداخت مقرّرى
به شاهنشاه عرض كنيد كه اين تعويق موجب نااميدى است
هو مخدوم معظم مهربانا بعد از اطلاع [ از ] سلامتى آن مهربان ، معروض اينكه ديروز هادى خان فرمايشات جناب شما را آورد كه عباسآباد به جهت سكونت شما مقرّر شده ، خالى كرديم . ان شاء الله فردا و يا پسفردا خواهم رفت . باقى در خصوص اخراجات كه در ماه ربيع الاول هفتصد و پنجاه تومان مقرّر شده بود گرفتم و باقى ماهانه ، از قرار هزار تومان مقرّر بود . الحال دوبار ماه گذشته ، هشتصد تومان ، به سرگردانى بسيار رسيده و دوصد تومان ديگران را در تعويق انداخته و از بيست و پنجم ماه گذشته تا حال كه ده يازده يوم مىشود آن هم نرسيده ، سبب آن را نمىدانم . بايد مرحمت فرموده خدمت اعليحضرت شاهنشاه قدرقدرت عرض كنيد كه اين تعويق ، موجب نااميدى و تفرقهء اين جانب است . چون عرايض و كارهاى بنده تعلّق به آن جناب دارد لازم [ است ] كه مرحمت فرموده ، امورات بنده را به وجه خوب ، به طريقهء غمخوارى انجام كنيد كه ما را به اين مرحله محتاج نكنيد كه خدمت قبلهء عالم عرض نمايم . و هرگاه به همين سرگردانى
هامش
( 1 ) . به احتمال قوى نامه مربوط به قبل از وقايع هرات و حكومت سلطان احمد خان در هرات است كه تا سال 1279 از طرف ناصر الدين شاه در آنجا حكومت مىكرد و دولت ايران ناگزير بود بهنحوى شاهزادگان و خوانين افغانى را راضى نگاه دارد .