و در راه دين و دولت غلّه به همه جهت در خدمتگزارى خود حاضر است .
اكنون عرض مىشود كه غلّه در دار الخلافه موجود و بهقدر دويست خروار هم جو در منزل « حوض سلطان » حاضر و موجود است ، جهت صرف مترددين انبار نموده است ؛ ولى فردا صبح قبل از حركت موكب همايونى اين فقره را به خاكپاى مبارك عرض نمائيد ، اگر فرمايشى مىشود دويست خروار جو را از حوض ، مال فرستاده حمل به قم نمايد ، و اگر اين عرض را قبول نفرمايند و فرمايش بشود كه غلّه از دار الخلافه حمل شود ، باز هم مال حاضر است . بعد از فرمايش اطاعت نموده غله از دار الخلافه حمل به قم خواهد نمود . ولى جسارت نموده در اين باب عرض مىشود كه حمل نمودن غله از دار الخلافه به قم احتمال مىرود كه در اينجا فى الجمله در قيمت غلّه ترقى « 1 » حاصل شود . « 2 » اگر به نظر اولياى دولت عليه در اين خصوص نقصى از جهت دار الخلافه وارد نيايد ، هر فرمايشى بشود در خدمتگزارى حاضر است .
در خصوص قيمت غله هم فرمايش فرمودند كه سركار اديب الملك « 3 » عرض نموده است كه قيمت غلّه را چهار تومان پنجهزار دينار در طهران عرض نمودهام . چنين عرض نكردهام . هرچه غلّه به قم حمل بشود ، به هر مظنّه كه در قم مىفروشند ، به همان مظنّه خواهد فروخت . عمده خدمتگزارى اين جاننثار است و امتثال فرمايش اولياى دولت عليه است .
و اينكه عرض نموده است در حوض [ سلطان ] دويست خروار جو حاضر است ، اگر فرمايشى بشود جو را از حوض حمل نمايد ، منظور اين است كه از حوض اگر حمل شود از دار الخلافه صدايى بلند نخواهد شد . بعلاوه در قم جو و گندم از مصرف . . .
تفاوت نخواهد نمود . الامر لمن له الامر .
حاشيه به خط فرخ خان :
چون مقرر شده بود در باب فرستادن غلّه به قم با حاجى على گفتگو نمايد . بعد از
هامش
( 1 ) . در اصل : طرقى ( سهو القلم كاتب )
( 2 ) . در اصل : مىشود
( 3 ) . اديب الملك ، عبد العلى خان پسر حاجى على خان مقدم مراغهاى در سال 1284 ه . ق حاكم قم شد . در 1287 حكومت قم و ساوه به فرزند وى داده شد و در سال 1293 ه . ق مجددا به حكومت قم و ساوه منصوب شد ( چهل سال تاريخ ايران ، در دورهء پادشاهى ناصر الدين شاه ، به كوشش ايرج افشار ، 486 / 2 ) . بنابراين توضيح حدودا تاريخ تحرير نامه مشخص مىشود . در كتاب دافع الغرور تأليف عبد العلى اديب الملك ( روزنامهء سفر آذربايجان ) ، چاپ بهمن 1349 ، به كوشش استاد ايرج افشار ، شرححال جامع و محققانهاى دربارهء اديب الملك از مرحوم محبوبى اردكانى چاپ شده است .