اين فقره لازم به عرض است از زمان وفات مرحوم والدم الى حال دينارى از هيچ طرف از بابت مخارج ، كسى به كمترين نداده ، امر معاش را نيز در غايت صعوبت الى حال بهسر بردهام . قدرت اينكه خود را از گيلان به طهران [ رسانده ] شرفياب حضور شود ندارم ، لابّدا عريضهنگار شده اگر مثل ميرعزيز خان پدرى را خدا از دستم گرفته باشد ، مانند سركار عالى ، آقا و پدر بااقتدارى را خداوند به سرپرستى و تربيت كمترين محوّل و راضى فرموده ، ان شاء الله از اثر مراحمت و اهتمام سركار عالى از يك به هزار بهتر و خوبتر از عهد پدر خوشگذرانى خواهم نمود .
اگرچه مشاغل عالى بسيار و امور امثال كمترينان در جنب آن مستهلك است ، ليكن نظر به اينكه الطاف شاملهء عالى عام است به اندك توجّهى سامان در كار اين بندگان از تفضّلات حضرت سبحان حاصل خواهد شد . اگر مرحمت فرمايند اندكى التفات عالى را شامل حال و كافى احوال كمترين فرموده سررشته و دستور العملى كه مداركار و قرار معاش كمترين - باوجود اينهمه اهلوعيال - در او باشد ، مرحمت فرمايند كه از دولت عالى فارغ ازين غصه و مرارت باشيم . زياده عرضى در ميان نيست . كوكب اقبال تابنده و ايّام و سرورى پاينده باد .
- 253 - نامهء حسنعلى خان گروسى « 1 » به فرخ خان امين الدوله « 2 » ناامنى راههاى خمسه و قزوين
پشت نامه : مهر بيضىشكل متوسط به سجع « عبده الراجى حسنعلى » و عبارت مقرب الخاقان مخدوم مكرّم فرخ خان ملاحظه فرمايند . با توجّه به اينكه خطاب نامه بدون لقب است و فرخ خان در 1272 ه . ق به لقب امين الملكى ملقّب شده است ، بنابراين تاريخ تحرير نامه بايد قبل از 1272 باشد .
هامش
( 1 ) . حسنعلى خان گروسى ( سالار عسكر - سالار لشكر و بعد اميرنظام ) از رجال نامدار و كاردان دورهء قاجاريه . براى اطلاع از شرححال مفصل وى رجوع شود به چهل سال تاريخ ايران ، تعليقات دكتر حسين محبوبى اردكانى بر المآثر و الآثار ، به كوشش ايرج افشار ، ج 3 ص 517 .
( 2 ) . ابو طالب معروف به فرخ ( ملقب به امين الملك ، وزير حضور و امين الدوله ) فرزند ميرزا مهدى پسر ميرزا احمد از طايفهء غفارىهاى كاشان ( متولد 1228 و متوفاى صفر 1288 ) رجوع شود به مقدمهء مخزن الوقايع چاپ دانشگاه تهران ، ص 3 ؛ و چهل سال تاريخ ايران ، به كوشش ايرج افشار ، ج 2 ، ص 509 .