رفته كمل پاشا را با نامه برداشته به خاكپاى مبارك شرفياب گرديدند .
به همراهى محمد حسن خان ، فراموش شد عرض شود چهار يدك طلا و سى سوار مظفّر الدوله و بيست فرّاش و رضا قلى خان نايب ايشيك آقاسىباشى به جهت آوردن كمل پاشا و نامه مأمور شده رفتند . حالت سوار و سرباز آنها كه به جهت تشريفات آنجا حاضر كرده بودند به اعتقاد فدوى از حيث لباس و نظم آن قسمى كه در خارج مىشنيديم نبود ، بلكه سوار و سرباز موجود ملتزمى ركاب مبارك از هر جهت در انظار بيشتر جلوه كرد ، مخصوصا سوار كه هيچ نسبت به سوار آنها نداشت .
على بيك شرفيابچى از قرارى كه مذكور نمودند و از طرز سلوك و رفتار او محقّق و معلوم شد زياده از حد لوطى و چملى و تخس و زرنگ است و [ به ] همينجهت ، پيش اعليحضرت خوندگار محبوب و معتبر است و مشهور به نمك است ، و آنچه فدوى فهميده است متّصل در خيال اين است كه چيزى به دست آورده در آنجا مضمون كند .
هر شب از اردوى عثمانى از جانب پاشاها چهار مجموعه شام براى سركار بندگان اقدس همايون روحنا فداه مىآورند . هر روز هنگام سوارى ، حضرات پاشاها و ساير رؤساى آنها در علىقاپو [ عالىقاپو ] حاضر مىشوند . اغلب اهل اردو ، از محلّ شاهزادگان و جناب مخبر الدوله « 1 » و امين الملك « 2 » و عضد الملك « 3 » و خازن الملك « 4 » و غيره
هامش
علاوه بر اين ، 25 سال نيز روزنامهخوان ، ناصر الدين شاه بود ، به اين معنى كه روزنامههاى فرانسه را به فارسى ترجمه مىكرد . ( شرححال رجال ايران ، ج 3 ، ص 330 و چهل سال تاريخ ايران ، به كوشش ايرج افشار ، ج 3 ، ص 910 ) .
( 1 ) . عليقلى خان مخبر الدوله پسر بزرگ رضا قلى خان هدايت امير الشعراء كه در 1268 ( يعنى يك سال قبل از سفر ناصر الدين شاه به كربلا ) ملقّب به مخبر الدوله شده بود ( چهل سال تاريخ ايران ، به كوشش ايرج افشار ، جلد 2 ، ص 504 ) .
( 2 ) . امين الملك پاشا خان ( امين الصره - امين شورى - امين الملك ) از رجال دورهء سلطنت محمد شاه و ناصر الدين شاه و از پيشخدمتهاى خاصه است كه در سال 1281 ملقّب به امين الملك گرديد . مشاغل مهمى از جمله مهردارى مهر شاه ( مهر مبارك و خزانت خاتم همايون ) را برعهده داشت ( چهل سال تاريخ ايران ، به كوشش ايرج افشار ، ج 2 ، ص 476 و شرححال رجال ايران ، ج 1 ، ص 199 ) .
( 3 ) . عليرضا خان قوانلو ايلخانى قاجار عضد الملك پسر موسى خان دائى ناصر الدين شاه ، در سال 1285 ه .
ق پس از درگذشت ميرزا محمد حسين قزوينى ( درگذشتهء 1284 ق ) ملقب به عضد الملك و در همين سال مهردار شاه نيز شد . و در سفر ناصر الدين شاه به عتبات ( بين النهرين ) در سال 1287 ه . و نيز در سال 1290 به همراه شاه به اروپا رفت . او در سال 1283 ق از طرف ناصر الدين شاه ، مأمور حمل خشتهاى طلا ، به منظور طلاكارى گنبد عسكرين در كاظمين شده و به خوبى از عهدهء اين مأموريت برآمده و در سال 1284 ق به تهران بازگشته بود . ( شرححال رجال ايران ، ج 2 ، ص 435 ) .
( 4 ) . به احتمال قريب به يقين مراد حاج رحيم خان خازن الملك است كه در سال هفدهم سلطنت ناصر الدين