مشير الدوله « 1 » از كرند اذن استرخاص از خاكپاى مبارك حاصل نموده به خانقين آمده بود .
در يك فرسخى ما مدحتپاشا والى بغداد و اكمل ( كمال ) پاشا « 2 » مهماندار و حامل نامهء اعليحضرت خوندگار پادشاه دولت عثمانى بود ، با رؤف پاشا و ساير سركردگان و جنرال آجودانها به استقبال آمده بودند ، پياده در يك سمت ايستاده بودند .
على بيك شرفيابچى « 3 » با پنج رأس جنيبت كه سهتاى آنها طلا و دوتاى ديگر نقره بود ، و يك ميرآخور و يك كالسكهء چهار اسبه با چهارصد سرباز پياده و پنجاه هزار سرباز سواره كه مال سوارى آنها قاطر بود ، با دويست سوارهنظام و سيصد سوار متفرقه و چهل نفر موزيكانچى در يك طرف بودند .
بعد از شرفيابى آنها به خاكپاى مبارك ، به هريك موافق شأن و رتبه از جانب سنى الجوانب ملوكانه اظهار مرحمت شد . آنها هم كمال توقير و احترام را به عمل آوردند ، و همان ساعت با چهار عراده توپ كه همراه آورده بودند شلّيك زيادى نموده ، حضرات پاشاها و ساير سوار شده در ركاب مبارك آمدند تا به اردو . دو سرباز هم نزديكى اردو تا دوازده « 4 » توپ حاضر كرده بودند .
روز بعد را در خانقين توقف فرموده بعد از نهار مدحت پاشا و رؤف پاشا با جناب ظهير الدوله « 5 » و وزير دول خارجه و مشير الدوله شرفياب حضور مبارك گرديدند . بعد محمد حسن خان « 6 » پيشخدمت پسر اعتماد السلطنهء مرحوم ، حسب الامر ، به اردوى عثمانى
هامش
( 1 ) . حاج ميرزا حسين خان مشير الدوله در تاريخ تحرير اين نامه ( 1287 ه . ق ) سفير ايران در عثمانى بود . او بود كه وسائل و موجبات سفر شاه را براى زيارت عتبات مقدسهء عراق فراهم كرد و به خوبى از عهدهء اين كار برآمد . مشير الدوله در 13 رجب 1288 ه . ق به لقب سپهسالار اعظم ملقّب شد و يك ماه و نيم بعد ، به منصب صدارت عظمى ارتقاء يافت ( شرححال رجال ايران ، ج 1 ، ص 412 ) .
( 2 ) . كمال پاشا : ناصر الدين شاه در سفرنامهء كربلاى خود دربارهء او مىنويسد : اين كمال پاشا در سى و پنج سال پيش ازين ، زمان شاه مرحوم ، به سمت سفارت به طهران آمده است ( سفرنامهء كربلا ، ص 99 ) .
( 3 ) . على بيك : ناصر الدين شاه دربارهء او مىنويسد : على بيك تشريفاتچى تمامقامت و صحيح المزاج است ، موى سر و ريش سياه ، فرانسه مىداند . خيلى باچم و آدابدان است ( سفرنامهء كربلا ، ص 99 ) .
( 4 ) . در اصل : دووازده .
( 5 ) . محمد ناصر خان ظهير الدوله پسر محمد ابراهيم خان از امراء و بزرگان قاجاريه ، رئيس تشريفات سلطنتى و آقاسىباشى است كه بعدا اين سمت به پسرش على خان ( داماد ناصر الدين شاه و همسر فروغ الدوله ) رسيد . ( چهل سال تاريخ ايران ، به كوشش ايرج افشار ، جلد دوّم ، ص 475 ) .
( 6 ) . محمد حسن خان - ( صنيع الدوله - مترجم حضور ) پسر حاجى على خان مقدم مراغهاى حاجب الدوله ( فراشباشى ناصر الدين شاه ) كه از سال 1298 ق پس از درگذشت على قلى ميرزا اعتضاد السلطنه وزير علوم كه ادارهء تأليفات نامهء دانشوران زير نظر او بود ، از اين تاريخ ادارهء مزبور ، به صنيع الدوله واگذار گرديد و -