هو تصدقت شوم شام سهشنبه است در خدمت عاليجاه ميرزا هاشم خان ، در كمال دماغ و شكرگزارى خداوند و ظلّ خداوند مشغول هستيم . خداوند ان شاء الله وجود سركار را صحيحا و سالما زود برساند . همه مرده بوديم زنده شديم . نهايت دماغ را داريم . چاپار ايستاده است . مجال زياده ازين دو كلمه عرض نيست . حرره محمود غفارى
نورچشمى ميرزا زمان « 1 » را سلام مىرسانم . الحمد لله همگى اهل [ خانه ] سلام ، ناخوشى ندارند .
- 228 - نامهء قونسول ارزنة الروم يا قونسول طرابوزان به فرخ خان « 2 » پس از عزل ميرزا آقا خان نورى از صدارت
نامه مهر و تاريخ ندارد
تصدقت شوم پاكت دولتى بعد از تشريف بردن سركار عالى رسيد . يعنى پستاى تجارتى آورد . اينكه جسارت كردم و سر آنها را گشودم و خواندم « 3 » به جهت اين بود كه اگر حكم صريحى در توقف جنابعالى باشد فورا روانه ندارم ، آنقدر نگاه دارم كه از سرحد تجاوز فرمائيد . وقتى خواندم ديدم صلاح در زود فرستادن است . همانطور از مضامين آنها مطلع شدم و سر پاكت را به مهر خود نمودم و روانه كردم . يقين زود خواهد
هامش
( 1 ) . ميرزا زمان خان عموى ديگر فرخ خان امين الملك كه به عنوان مستشار سفارت ، همراه او بود . ظاهرا چون كوچكتر از احتساب الملك بود در نامه « نورچشمى » خطاب شده است .
( 2 ) . نامه بعد از حركت امين الملك از اسلامبول به ايران پس از عزل ميرزا آقا خان نورى اعتماد الدوله از صدارت است ميرزا آقا خان بشدت از فرخ خان مىترسيد كه مبادا جاى او را در صدارت بگيرد . گوبينو نيز در گزارشهاى خود به اين موضوع اشاره كرده است . به همين دليل بود كه در سفر بازگشت از اروپا پس از انعقاد معاهدهء پاريس ( هفتم رجب 1273 ) توقفش در عثمانى طولانى شد و نامههايش از اسلامبول بلاجواب ماند ، تا اينكه ميرزا آقا خان در ( بيستم محرم 1275 ) از صدارت معزول گرديد و ناصر الدين شاه در نامهء 25 محرم 1275 به فرخ خان نوشت « . . . چنان مقتضى شد كه جناب ميرزا آقا خان صدراعظم را از تكفّل شغل خطير صدارت عظمى معاف فرمائيم ( مجموعهء اسناد و مدارك فرخ خان امين الدوله ، چاپ دانشگاه تهران ، ص 300 / 3 ) .
( 3 ) . رسم الخط نامه : خاندم