. . . ثلث مواجب سيف الله خان را در كتابچه ثبت و ضبط نموده است ، ديگر خبر ندارد كه به كسى داده شده باشد .
- 177 - عريضهء مخبر الدوله « 1 » به ناصر الدين شاه راجع به منافع تلگراف
قربان خاكپاى اقدس همايون مباركت شوم از اوّل بروز تلگراف در ممالك محروسهء ايران تاكنون بيست سال است و به حمد الله تعالى از توجهات ذات همايون اعلى روزبهروز به رونق و اعتبار آن افزوده است . صحت اخبار تلگراف در ممالك محروسهء ايران به درجه [ اى ] رسيده است ، كه حواله و طلاق و عقد و طلاق به نوشتهء آن كرده و مىكنند .
اگرچه در اين عهد ابدآيت ترقيات عمده و عديده در دولت ايران پيدا شد ، لكن ايجاد تلگراف بر همه تقدم و تفوّق دارد . اگر بعضى از مردم هنوز مثل اين ضعيف شريف باشند ، مستبعد نخواهد بود ، زيرا كه عادت قديمهء عرب و تركمان حركت با شتر و جنگ با چماق بود و علوم عاليهء ايشان گفتن شعر و نوشتن خط سياق است . راهآهن و سيم تلگراف و توپ كروپ با آنها و آن اعتقادات چه مشاهبت دارد ؟
مرحوم مجد الدوله « 2 » مىگفت كه يزد ولايت خوبى است ، از تهران دور و بىدم و دود است و تلگراف هم ندارد . حكومت آنجا از همهجا بهتر است . از اين قرار معلوم مىشود كه تلگراف براى طبيعت حكام به منزلهء دودودم است ، چشم را ضايع مىكند .
طبايع امنيتطلب مىدانند كه تا چه پايه و چه اندازه تلگراف اسباب امنيت و راحت نوكر و رعيت و وصول ماليات و نظم ولايات و گرفتارى اشرار و قطع ظلم و راه عرض رعيت به خاكپاى اقدس همايون اعلى شده است . تلگراف مطلوب مظلوم و مغضوب ظالم
هامش
( 1 ) . مخبر الدوله ، عليقلى خان پسر بزرگ رضا قلى خان هدايت امير الشعراء كه در 1276 ه . ق به منصب سرهنگى تلگراف و رياست كل تلگرافخانههاى ايران نائل و نايب دوم وزير علوم شد و در 1286 از طرف ناصر الدين شاه قاجار ملقب به مخبر الدوله گرديد . براى اطلاع از شرححال مفصل وى رجوع شود به كتاب المآثر و الآثار ( چهل سال تاريخ ايران در دورهء پادشاهى ناصر الدين شاه ) ، به كوشش ايرج افشار ، ج 2 ، ص 504 .
( 2 ) . احتمالا مراد مجد الدوله امير اصلان خان پسر امير قاسم خان قاجار و برادر صلبى مهدعليا و دائى ناصر الدين شاه است كه قبل از مخبر الدوله در سال 1288 درگذشته است . ( چهل سال تاريخ ايران در دورهء پادشاهى ناصر الدين شاه ، به كوشش ايرج افشار ، ج 2 ، ص 495 ) .