- 175 - عريضهء اردشير ميرزا « 1 » حاكم آذربايجان به ناصر الدين شاه راجع به استقبال از فرخ خان امين الملك در موقع مراجعت از مأموريت اروپا
پشت نامه مهر به سجع « عبده الراجى اردشير 1254 »
هو قربان خاكپاى جواهرآساى مباركت شوم منظور و ارادهء اين فدوى جاننثار اين بود كه در روز ورود جناب مقرب الخاقان امين الملك سفير كبير دولت عليه ، اعاظم چاكران ديوان و معارف و اعيان آذربايجان را به استقبال فرستاده تكريمات شايان به عمل آورده ، با كمال اعزاز و احترام تمام وارد شوند . ولى خودشان شب چهارشنبه ، على الغفلة و بىخبر از اين غلام وارد شده ، و در يكى از خلوتىهاى عمارات ديوانى منزل نمودند . همهء نوكر باب و تجّار و معارف ، فرداى آن ، رسم ديد را به عمل آوردند .
چون مستعجلا احضار ركاب همايون شاهنشاهى روحنا فداه شده بود ، به ملاحظهء اطاعت « 2 » حكم جهانمطاع و شوق زيارت خاكپاى همايون و تقبيل عتبهء عليه از دو روز بيشتر در اينجا مكث ننموده روانه شدند .
تصدّقت شوم جناب معزّى اليه با اينكه طولى در توقّف او نشد ، باز از راه كمال فطانت و هشيارى و منتهاى ذكاوت و بيدارى كه داشته و دارند از همه اوضاع اين ولايت چنان كه بايدوشايد آگاه شدند . و از چاكران و تجّار و سايرين هنگام ملاقات به تقريبات لايقه ، تحقيقات رايقه نمودند . و از ما فى الضمير و واردات آنها كه در اين مدت به آنها رسيده و متحمّل شدهاند ، همه را معلوم داشتهاند . و حالت اين فدوى غلام و طرز رفتار و سلوك و اهتماماتى كه در خدمات ديوانى دارد ، به رأى العين ديده و مشاهده نموده و معايب كار از كجاست درست فهميدهاند . اگر تحقيق شود همه را مفصّلا معروض خاكپاى همايون و معلوم راى عالمآراى ملوكانه خواهند داشت . زياده چه جسارت نمايد ، الامر الاقدس الارفع مطاع .
هامش
( 1 ) . اردشير ميرزا پسر نهم عباس ميرزا درين تاريخ حاكم آذربايجان بوده است . وى در سال 1273 ه . ق ملقّب به ركن الدوله و به جاى برادر خود فيروز ميرزا نصرت الدوله به حكومت آذربايجان منصوب شد و تا سال 1275 ه . ق حكومتش دوام يافت ( مجموعهء اسناد و مدارك فرخ خان امين الدوله ، ج 3 ، چاپ دانشگاه تهران ، ص 389 ) .
( 2 ) . رسم الخط نامه : اطاعة