شما حكم مىكنم و همچه مىدانم كه زود تمام مىشود و الّا اگر بدانم اينقدر طول مىكشد مميّزى را هم دور نيست براى رفاهيّت مردم خودم قبول مىكنم .
در باب فتحعلى خان و على خان هم البتّه فردا با دبير الملك آنها را نشانده درست از حرف طرفين چيزى فهميده عرض كند جواب فهرستش را صبح مىدهم . نوشتهجات احتشام الدوله را خواندم « 1 » ، دادم ميرزا هاشم خان به شما بدهد . جوابى لازم نداشت كه داده شود .
- 172 - عريضهء فرخ خان امين الدوله به ناصر الدين شاه و جواب كتبى شاه به خط خود در خصوص اختلاف سپهسالار « 2 » با سردار كل « 3 » در سفر آذربايجان
قربان خاكپاى اقدس همايونت گردم امروز در باب رفتار سپهسالار با سردار كل به يكديگر در اين سفر ميمنتاثر آذربايجان ، بعضى فرمايشات به اين غلام خانهزاد فرمودند . بعد از آمدن به بنده منزل ، سپهسالار به رأى العين فقرات حسين خان نظام الدوله و محمد رضا خان سرتيب را نزد اين غلام فرموده بود . كمترين چاكر هم فرمايشات ملوكانه را بطورى كه مناسب حالت سپهسالار مىدانستم ابلاغ نمودم كه به او حالى نمايند . و ضمنا فهماندم كه خيلى ممدوح و مناسب خواهد بود كه سپهسالار به ميل خود ، در توقّف چند روزهء اوجان در چادر سردار كل منزل كند و در اين باب رقعه به من بنويسد كه از نظر مهر اثر مبارك بگذرد . و يقين دارم اينطور درستى و بىغرضى سپهسالار زياده مطبوع خاطر مهر مظاهر مبارك خواهد افتاد . حالا رقعهء او رسيده در جوف عريضه گذاردم كه از ملاحظهء مبارك بگذرد و مقصودم از نوشتن رقعهء او اين بود كه بعد رأى او را منحرف نكنند كه در چادر سردار كل منزل نكند . زيرا كه اگر جز اينطور بشود ، تكليف
هامش
( 1 ) . در اصل : خاندم .
( 2 ) . ميرزا محمد خان قاجار [ سپهسالار ] كه در سال 1281 قمرى به صدارت رسيد با عزيز خان [ مكرى سردار كل ] ميانهء خوبى نداشت ( شرححال رجال ايران ، ج 1 ، ص 332 ) .
( 3 ) . عزيز خان مكرى سردار كل ( تولد 1207 در سردشت - درگذشتهء 1287 در تبريز ) از رجال مشهور دورهء قاجاريه كه به حكومت در آذربايجان بسيار علاقهمند بود و در سال 1287 قمرى كه براى آخرين بار ، پس از مؤيد الدوله به تبريز رفت درگذشت و در جنب امامزاده حمزهء تبريز به خاك سپرده شد ( براى اطلاع از شرح حال مفصّل او رجوع شود به شرححال رجال ايران ، ج 2 ، ص 326 ) .