شمران نوشته بودى اطلاع حاصل شد . معلوم است نوكرها هريك در كار خود ساعى هستند .
در باب شيلات و عمل دريابيگىها و فردى كه در حساب ده هزار تومان شيل به صحابت شهاب الملك فرستاده بودى جواب همه از قرارى است كه در دستخط علىحده نوشته شد ، البته همانطور مجرى بدارد . جواب عرض سپهسالار و آقا موسى تاجر و محمد رضا خان نوشته شد ، خواهيد ديد .
جوابهاى حسام السلطنه را نوشته بودى ديدم بسيار خوب است چاپار ببرد . در باب عكسانداز جواب را با بصيرت بايد نوشت . البته بعد از « 1 » ملاقات دكسن « 2 » جواب را بنويس . حالا هم به واسطهء آمدن اين چاپار تازهء خراسان ، چاپار آنجا رفتنش به تأخير افتاد مىتوانى با دكسن درست حرف زده جواب را فهميده به حسام السلطنه بنويس كه مردّد نباشد در عمل عكسانداز .
ظهير الدوله چون از راه رسيده و خسته روزى در شمران آسايش كرده بعد از آن به ركاب بيايد . نوشتهجات حسام السلطنه و هرات تماما ملاحظه شد . اولا نوكرها در شمران حاضر است . سپهسالار ، معتمد الدوله « 3 » ، وزير خارجه ، دبير الملك ، مستوفى الممالك را هم بخواهيد كاغذهاى حسام السلطنه را ببينند ، آنچه به خيالشان برسد در باب سرخس و افغان و قوچان غيره غيره حرف بزنند جواب حسام السلطنه نوشته شود .
آنچه بخاطر ما مىرسد از اين قرار است . اولا دربارهء تخليهء سرخس با آن تفصيلى كه شاهزاده نوشته بود نگاه داشتن آنجا بىحاصل است ، صحيح نوشته است . تخليه شدنش عيب ندارد ، بلكه دو حسن دارد . يكى تخفيف خرج . يكى آسودگى خيال شاهزاده و عموم خراسانى و نوكر آنجا ؛ امّا به چندين شرط .
اولا حسام السلطنه صريح بنويسد كه به عذر تخليهء سرخس ، تاختوتاز تركمان موقوف بشود و تخليهء آنجا باعث زيادى تاختوتاز نخواهد شد .
ثانيا تخليهء آنجا باعث نقصان و مانع خيالات ما و طرح تازه [ اى ] كه براى تنبيه تركمانتكه ريخته شده است كه آن عبارت از تاخت مرو باشد ، نخواهد شد و مرو تاخت خواهد شد .
هامش
( 1 ) . در اصل بعدز .
( 2 ) . [ جوزف ] ديكسون( Dikson )انگليسى از سال 1847 تا 1887 - 1263 - 1304 ه . ق ، مدّت چهل سال تا سال فوتش ، طبيب سفارت انگلستان در تهران بود ( شرححال رجال ايران ، 486 / 4 ) .
( 3 ) . عباسقلى خان معتمد الدوله جوانشير وزير عدليهء ناصر الدين شاه و عضو شوراى دولتى .