خبرى است . البتّه نرخ نان را درست نگاه دارند . اگر پايينتر نيايد ، بالا چرا مىرود .
خلاصه قرار پول سياه را زود بدهد .
- 111 - دستخط ناصر الدّين شاه به فرخ خان امين الدوله اغتشاش در معاملات و دستور جمعآورى پولهاى سياه مسى براى استفاده در توپريزى !
امين الدوله عرايض شما رسيد . از احوالات مطّلع شدم . اولا در باب پول سياه ، همين دستخط را به معير الممالك بدهيد كه عمل پول سياه را هرطور است به اصلاح بياورد ، بهطورى كه ضرر ديوان چندان نباشد . منتها اگر ديوان ضرر كند ، هزار تومان باشد ، آن قسمى كه وزير عرض كرده بود ، بد نيست . ليكن به عذر اينكه ده هزار تومان پول سياه در خزانه جمع شد او را چه بايد كرد ، لابدّ بايد با سپهسالار حرف بزند كه عوض تنخواهى كه براى خريدارى مس براى توپريزى مىكرد همان پول سياه را گرفته تنخواه بدهد ، حرف بزن با سپهسالار و خودت محصلى بكن كه امر پول سياه زود نظم بگيرد .
از قرارى كه از ولايات ديگر هم مىنويسند آنجاها هم همينطور پول سياه زياد شده است . چارهء آنها را هم بايد كرد . مىتوان كار ديگرى هم كرد ؛ حرف بزنيد با معيّر و وزير . مثلا پول سياه بيست عدد يك صاحبقران عدد را بالا برده رواج بدهند . بيست و پنج عدد يك صاحبقران همهجا رواج بدهند . اين تلافى زيادى پول سياه را مىكند و معاملهء كسبه درست مىشود .
حالا پول سياه را در ولايات به عددهاى مختلف برمىدارند و مردم يك نوع تجارت كردهاند . مثلا در همدان بيست و پنج عدد يك قران است . كرمانشاهان بيست عدد . مردم « 1 » همدان مىخرند به كرمانشاهان مىبرند آنجا زياد مىشود و هم پول مىخرند به طهران مىآورند اينجا زياد مىشود . وقتى كه همهجا بيست و پنج عدد يك قران شد ديگر ولايات نمىبرند به نظر بد نمىآيد ، اگر اينطور بشود حكم بنويسند به
هامش
( 1 ) . در اصل : مرم