سرزمين آناطولى را در اين قرن دولت بيزانس و طرابوزان و سلاجقه روم و قرهمانيان از سال 1261 تا 1299 بين خود قسمت كردند ولى قزل احمدلى در بندر سينوپ از بعد از سال 1291 اعلام استقلال كرد .
از سال 1299 تا 1300 مملكت سلجوقيان روم به امارات كوچكى قسمت شد .
چنان كه در سال 1299 قره سى و عثمانلى ( عثمانيان ) و گرميان و حميدوتكه و در سال 1300 م منتشا و آيدين ادعاى استقلال كردند .
آسياى صغير در قرن هشتم هجرى
آسياى صغير در قرن هشتم هجرى ( 14 م ) ما بين دولت بيزانس و طرابوزان و ارمنيان كليكى و اميرنشينان مسلمان و ايلخانان مغول و تركان عثمانى متنازع فيه بود .
در نيمهء دوم قرن هفتم سلاجقه روم خواهى نخواهى بفرمانبردارى از ايلخانان مغول در ايران گردن نهادند و ادارهء امور اين بلاد بفرمانروايى كه از ايران مىآمد محول مىشد ولى به جهت دورى بلاد روم از ايران تسلط حكومت مغول بر اين سرزمين مقتدرانه نبود و هم دوام و ثباتى نداشت .
پادشاهان سلجوقى كمكم بضعف گرائيدند ولى سلسلههاى جوان ديگرى كه از تجزيهء دولت ايشان بيرون آمده بود آنچنانكه شايد زير بار حكم ايلخانان مغول نرفتند و با وجود كوششهاى بسيارى كه از جانب ايلخانان به عمل آمد آن اميران ياغى بجاى خود باقى ماندند و مملكت سلاجقهء روم را بين خود تقسيم كردند .
سلسله كراسى ولايت ميسيه « 1 » ، خاندان صارو خان و آيدين و امراى تكه ولايات ليسيه و پامفيليه و ولايت ليديه « 2 » و امراى منتشا ، ولايت كاريه « 3 » را گرفتند . ولايت پيسيديه « 4 » و ايزريه « 5 » بدست امراى حميد و ولايت ليكائونيه « 6 » به تصرف امراى قره مانى افتاد .
ولايت فريجيه را هم امراى گرميان و ولايت پافلاگونيه را نيز خاندان قزل احمدلى تصرف كردند . سلسله آل عثمان بر يك قسمت از ولايت فريجيه كه به فريجياى اپيك تهتس « 7 » موسوم بود حكومت مىكردند . مماليك بحرى در سال 1302 ميلادى كليكيه را تصرف نمودند و از بعد از سال 1313 م صاروخانيان در آيدين دعوى استقلال كردند . از سال 1328 تا 1336 عثمانيان ، قرهسى را به خاك خود ضميمه كردند . از سال 1337 تا 1349 پادشاهان طرابوزان و امراى ايلخانى مغول قسمت شرقى آناطولى را بين خود تقسيم كردند .
در سال 1344 امراى آيدين ازمير را از دست مسيحيان بيرون آوردند . در سال 1349 قرهمانيان متصرفات ايلخانيان را در آسياى صغير ضميمهء خاك خود ساختند و آن اراضى را
هامش
( 1 ) -Mysiya( 2 ) -Lydia( 3 ) -Caria( 4 ) -Pisydia( 5 ) -Isauria( 6 ) -Lycaonia( 7 ) -Phrygia Epicteteus