سلطان عثمانى ، اور خان ( جد ايلدرم بايزيد ) را ملاقات كرده است . بزرگترين ابنيهء پايتخت اين سلطان مقبرهء پدرش سلطان عثمان بود كه قبلا كليسيا بوده است .
ميخاليج ( ميلتوپليس « 1 » كه روميها آن را
Michaelitze
مىنامند ) كه تقريبا در پنجاه ميلى مغرب بروصه واقع شده در شرح جنگهاى تيمور و جهاننما مكرر نام برده شده است ، ولى مهمترين شهر ولايت عثمانى در سال 733 نيكائيا بود كه جغرافىنويسان قديم عرب آن را نيقيه مىنامند ، و اكنون تركها آن را يزنيق يا ازنيق مىگويند و سلطان اور خان آن را از دست رومىها گرفته بود . ابن بطوطه گويد درياچهء يزنيق را نى فراگرفته است .
در ساحل شرقى درياچه شهر يزنيق واقع بود و فقط از راه بسيار تنگى مانند پل و چنان باريك كه فقط يك سوار به تنهايى مىتوانست از آن عبور كند به شهر وارد مىشدند .
ابن بطوطه گويد خود شهر ويران است و ساكنين آن معدودند و در داخل آن بستانها وجود دارد . اين شهر چهار بارو دارد و بين دو بارو خندقى پر از آب است و بايد به وسيلهء پل چوبى از خندقها گذشت . در شمال نيقيه شهر ( نيكومديا ) « 2 » كه مؤلفان قديم عرب « نيقموديه » گفتهاند واقع شده ، تركها آن را « ازنكميد » مىگفتند و به همين صورت هم در جهاننما ذكر شده است بعدها اين اسم را بهطور اختصار ازميد گفتند و تاكنون به همين اسم خوانده مىشود . ابن بطوطه و نويسندگان ديگر چيزى دربارهء آن ننوشتهاند . ايالت قزلاحمدلى در طول ساحل بحر اسود از نزديكى بسفور تا سينوپ امتداد داشت . اولين شهر بزرگى كه ابن بطوطه پس از خروج از يزنيق و عبور از رود سنگاريوس ، كه تركها آن را سقرى مى - ناميدند ، ديده مطرنى يا مودرنى بوده ( مودورلوى جديد و مدرنهء قديم ) و آن را بالنسبه مهم شمرده است . نام اين شهر در جهاننما نيز ضبط گرديده . ابن بطوطه شهر بولى ( كلودويو - پليس ) « 3 » در شمال شرقى مطورنى را وصف كرده گويد در ساحل رودخانهء نسبة بزرگى است ، گرهدهبولى ( گرهدىبولى ) در يك منزلى خاور آن شهر است ، شهرى بزرگ و نيكوست در ميان جلگهاى ، بازارهاى عالى و كوچههاى وسيع دارد و هر طايفهاى در محلهء مخصوص به خود مسكن دارند ، گردى بولى در سال 733 اقامتگاه امير بوده و به نظر مىرسد كه در آن زمان مهمترين شهرهاى ايالت قزلاحمدلى بوده است .
در خاور ايالت قزلاحمدلى شهر قصطمونيه ( يا قصطمونى كه از قصطمون مأخوذ گرديده ) واقع است و مستوفى گويد شهرى است وسط . ابن بطوطه آن را يكى از بزرگترين شهرهايى كه در آسياى صغير ديده و خواربار و ضروريات زندگانى در آن هم ارزان و هم فراوان يافت مىشده شمرده است ، در شمال شرقى قصطمونيه بندر بزرگ صنوب ( يا سينوپ ) « 4 » واقع بوده كه ابن بطوطه از آنجا به عزم كريمه سوار كشتى شده است . از تفصيلى كه وى دربارهء
هامش
( 1 ) -Miletopolis( 2 ) -Nikomedeia( 3 ) -Claudiopolis( 4 ) -Sinope