او پانزده دروازه داشته و رودخانهاى ( رود كايستر ) « 1 » از آن شهر مىگذشته و به دريا مى - ريخته و خود شهر در ميان باغهاى گل ياسمين و درختان مو واقع بوده است . بندر بزرگ ديگر ايدين ، اسمرنه « 2 » است كه تركها آن را ازمير يا يزمير گويند و در اوايل قرن نهم تيمور آن را از تصرف پهلوانان اسپتاليه « 3 » بيرون آورد . ابن بطوطه كه در سال 733 در آنجا بوده گويد قسمت مهم آن بندر ويران است و قلعهء بزرگى دارد كه بر فراز تپهاى بالاى شهر واقع است . ابن بطوطه اضافه مىكند كه امير آيدين بسيار به جهاد مىرود و با كشتيهاى جنگى خويش بر بنادر مسيحى همجوار مىتازد و اسير و مال به غارت مىبرد . از جملهء اين بنادر شهر فوجه ( يا فوچه ، فوجيه ) « 4 » در ساحل ايالت صارو خان است كه بعدها در زمان تيمور يك قلعهء اسلامى شمرده شده ، ولى ابن بطوطه مىنويسد در زمان مسافرت او به دست كفار بوده است ، و مقصود وى از كفار اهالى جنو است .
پايتخت صارو خان مغنيسيه ( يا مغنيسيا ) « 5 » بود . ابن بطوطه در وصف آن گويد شهر زيبايى است ، در دامنهء كوهى و در ميان باغستان و نهرهاى آب فراوان و ميوهء بسيار دارد و مقر امير صارو خان است . در جنگهاى امير تيمور ولايت حولوحوش مغنى سياه ( كه در آن زمان به اين صورت نوشته مىشد ) را « سروهان ايلى » نام دادهاند .
در شمال صارو خان سرزمين امير قراصى يا قرهسى قرار داشت و پايتختهاى او دو شهر باليكسرى و برغمه « 6 » بود . ابن بطوطه كه برغمه را در سال 733 ديده گويد قسمت عمدهء شهر به حال ويرانى افتاده و داراى قلعهء عظيمى است كه در حوالى شهر بر فراز تپهاى بنا شده است . ابن بطوطه باليكسرى را نيز ديده و گويد شهرى نيكوست با عمارت بسيار ، جمعيت زياد و بازارهاى عالى . در آن تاريخ مسجد جامعى در آن شهر نبوده اگرچه سلطان قراصى دمور ( يا تيمور ) خان معمولا در آن شهر اقامت داشته و پدرش آن شهر را ساخته بود . بعدها نام باليك سرى مكرر در جنگهاى تيمور ذكر شده است .
ابن بطوطه از باليك سرى به شهر بروصى ( بروسه ) رفته كه در آن زمان پايتخت دولت عثمانى بوده است و اين دولت در آن زمان به تسخير و تصرف ديگر اميرنشينان تركمان شروع كرده بود .
بروصى يا بروسه « 7 » در آن تاريخ شهرى بود بزرگ و داراى بازارهاى قشنگ و كوچههاى وسيع ، در آغوش باغستان عظيمى جاى داشت و در ميان شهر استخر بزرگى بود كه در آنجا آب انباشته مىشد و به خانههاى شهر توزيع مىگرديد . بيمارستانى نيز داشت كه در آن جاى بيماران زن و مرد از هم جدا و ضروريات آنها آماده بود و حمام آب گرمى نيز داشت . ابن بطوطه
هامش
( 1 ) -Cayster( 2 ) -Smyrana( 3 ) -Knights Hospitallers( 4 ) -Phocia , Fuchah( 5 ) -Magnesia( 6 ) -Pergamus( 7 ) -Prusa