ميلاس و برجين ديدن كرده است .
امير در مغله ( مبلهء قديم ) « 1 » كه بنابر نوشتهء جهاننما كرسى منتشا بوده اقامت داشته و آن به گفتهء ابن بطوطه شهرى نيكو بوده است . ميلاس « 2 » شهرى عظيم بوده و باغستانهاى ميوه و نهرهاى متعدد داشته است . برجين « 3 » ( كه اكنون معروف به « سارامريك » مىباشد ) در چند ميلىميلاس ، شهرى نوبنياد و بر فراز تپهاى جاى داشته است با مسجدى زيبا و خانههايى خوب .
در مشرق منتشا ابن بطوطه شهر « قلحصار » را ديده كه مستوفى آن را به نام « گل » در كتاب خود ذكر كرده و گويد شهريست وسط ، در شرح جنگهاى تيمور نيز نام اين قلعه آمده است . ابن بطوطه گويد اطراف شهر را از هر سوى آب فراگرفته و در آن آب نىهاى بسيار روييده و راه رفتن به شهر منحصر است به جادهاى پلمانند كه روى اين نىزار است و شهر بر فراز تپهاى بلند و غيرقابل دسترس قرار گرفته است . در قسمتهاى شمالى منتشا حصن طواس كه اكنون آن را دوناس « 4 » مىگويند و تا لاذق يك روز و نيم راه دارد واقع است .
ابن بطوطه گويد طواس قلعهاى است عظيم و شهرى كوچك كه ديوارى به دور آن كشيده شده در پايين آن است . گويند صهيبا يكى از صحابهء معروف در آنجا متولد گرديده .
در شمال منتشا اميرنشين ايدين كه كرسى آن شهر تيره « 5 » بود قرار دارد . ابن بطوطه در اين شهر به ملاقات امير ايدين رسيده و گويد شهرى نيكوست و داراى نهرها و باغستانها ، وى همچنين از شهر بركى ( برگيون ) « 6 » در يك منزلى شمال تيره عبور كرده و درختان عظيم آن را ستوده است . شهر ايدين يا گوزنحصار در محل شهر رومى ترليس « 7 » واقع بوده است و از حيث اهميت درجهء دوم را داشته است . بندر افسيس در نزد جغرافىنويسان قديم به نام افسوس يا ابسوس معروف بود و چون غار اصحاف كهف كه ذكر آن در قرآن آمده در آنجا بوده شهرتى داشته است .
اين شهر بعدها به نام اياسلوق معروف گرديد ( كه « آيا ثلوخ » و « اياسليغ » نيز نوشته مىشود ) و اين تغيير شكلى از نام يونانى
Agiou Theologou
مىباشد و وجه تسميهاش اين است كه كليساى بزرگ سن جانتيا لوگوس ( يوحناى لاهوتى ) از بناهاى امپراتور ژوستى - نيان در آنجاست . ابن بطوطه در سال 733 اين كليسا را ديده و گويد از تختهسنگهاى بزرگ كه طول هريك ده گام است و با دقت تراشيده شده ساخته شده است . كليياى ديگرى هم در آنجا بوده كه پس از فتح مسلمانان به مسجد جامع تبديل گرديده و اين كليسيا زيباترين ابنيهء آنجا به شعار مىآمده ، ديوارهاى آن با سنگهاى رنگارنگ مرمر و كف آن با مرمر سفيد و سقف آنكه يازده گنبد داشته با سرب پوشيده بوده است . ابن بطوطه گويد اياسلوق در زمان
هامش
( 1 ) -Mobolla( 2 ) -MelisosياMylasa( 3 ) -Bergylia( 4 ) -Donas( 5 ) -Teira( 6 ) -Pyrgion( 7 ) -Tralleis