مىكردند مىآمدند و مىرفتند و يورشهاى مسلمانان به مسيحيان و مسيحيان به مسلمانان نيز از همين معبر به وقوع مىپيوست .
شهر طرابزون كه آن را به صورت طرابزنده نيز نوشتهاند چنان كه ابن حوقل گويد ، بزرگترين بندرى بود كه در آغاز دولت عباسيان از قسطنطنيه مال التجاره به آن وارد مىگرديد ، و از آنجا به ساير بلاد اسلامى فرستاده مىشد . تجار عرب يا نمايندگان آنها مال التجاره را از اينجا گرفته از طريق كوهستان به ملطيه و شهرهاى ديگر كنار فرات عليا حمل مىكردند .
بحر اسودرا به نام آن بحر طرابزنده مىناميدند در حالى كه اسم رسمى آن بحر « بنطس » يا پنطس بود . اين كلمهء پنطس « 1 » را كه اعراب از روميان گرفتند به سبب اشتباه در نقطهگذارى حروف از همان ابتدا به صورت « نيطس و « نيطش » نوشتند و غالب مؤلفين ايرانى و ترك به همين شكل كتابت غلط اين اسم را در تأليفات خود وارد كردند . مسلمانان سالى دو بار يعنى در بهار و پاييز به عمليات جنگى دست مىزدند و از گردنههاى جبال توروس گذشته وارد بلاد روم مىشدند و منظور اصلى آنها رسيدن به قسطنطنيه بود و بالاخره هم توانستند سه دفعه قسطنطنيه را در زمان بنى اميه محاصره كنند ولى در هر سه محاصره به سختى شكست خوردند ، و اين امر مايهء تعجب نيست زيرا از بوسفور تا طرسوس ، پايگاه عمليات جنگى مسلمين ، از راه فلات آسياى صغير به خط مستقيم چهارصد و پنجاه ميل و اندى فاصله است .
اولين سه محاصرهء مشهور در سال 32 هجرى زمان خلافت عثمان به وقوع پيوست و معاويه كه بعدها به خلافت رسيد آسياى صغير را مورد تاختوتاز قرار داده متوجه قسطنطنيه شد و خواست آنجا را اول با هجوم و يورش و سپس به وسيلهء محاصره تصرف كند ولى چون خبر قتل عثمان در آن اثناء رسيد از محاصره دست برداشت و حوادثى پيش آمد كه به تأسيس خلافت اموى منتهى گرديد . محاصرهء دوم در سال 49 هجرى زمان خلافت همين معاويه روى داد و او پسر و جانشين خود يزيد را به جنگ كنستانتين چهارم فرستاد ولى در نتيجهء بىلياقتى سرداران لشكر اسلام ، شكست بزرگى نصيب محاصرهكنندگان گرديد و در اين اثنا معاويه هم مرد و يزيد به خلافت رسيد و به پايتخت برگشت . سومين محاصرهء قسطنطنيه كه مهمترين آنها مىباشد محاصرهء مهمى است كه در زمان خلافت سليمان بن عبد الملك واقع شد و چند سال به طول انجاميد . سليمان برادر خود مسلمه را در سال 96 به جنگ لئوى ايزورى « 2 » گسيل داشت .
بعد از سال 223 كه سال حملهء مشهور معتصم خليفه به عموريه « 3 » است حملات مسلمانان
هامش
( 1 ) -Pontos( 2 ) -Leo the Isaurian( 3 ) - عموريه ؛ ( به فتح عين و تشديد ميم ) شهرى بود در بلاد روم كه معتصم خليفه عباسى آن را فتح كرد ( ياقوت )