اين زن و شوهر در دربار سلجوقى روم به احترام و عزت مىزيستند تا جنگى در ميان عساكر شام و سلاجقهء روم اتفاق افتاد . چون لشكر روم به محلى كه خرتبرت نام داشت رسيدند بىبى منجمه از روى علم نجوم حكم كرد كه فلان روز در فلان ساعت لشكر سلطان ظفر خواهد يافت ، و همچنان شد كه پيشبينى كرده بود . لشكر شام روى به هزيمت نهاده به خرتبرت پناه آوردند و قلعهء ايشان بى هيچ منازعت بدست سلطان افتاد .
بايد دانست كه خرتبرت بفتح خاوتا و كسر باء نامى ارمنى است و دژى معروف به حصن زياد در دياربكر بوده كه بين آن و شهر ملطيه دو روز راه فاصله بوده است . « 1 »
علاء الدين كيقباد را به مهارت بىبى منجمه در علم نجوم اعتقاد زيادت گشت . در حال غلامان خاص به احضار او روان شدند . چون درآمد فرمود كه حكم بىبى خاتون موافق تقدير ربانى شد ، پس خلعت سلطانى در وى بپوشانيد و گفت هر آرزوى كه دارد بعرض رساند . بىبى منجمه تصدى دار الانشاء سلطنت را بنام شوهرش مجد الدين محمد ترجمان خواستار شد ، سلطان بىتأمل مسؤول او برآورد .
مجد الدين همواره در حضر و سفر ملازم سلطان بود و بنوازش خسروانه اختصاص مىيافت . « 2 »
كتاب تاريخ ابن بىبى :
كتاب سلجوقنامهء ابن بىبى بنام سلطان علاء الدين كيقباد « الاوامر العلائيه فى الامور العلائيه » نام يافته است . و مؤلف در تسميهء كتاب بدين نام چنين مىنويسد : « بدان سبب كه به حكم فرمان بارگاه جلال و جناب فلكمآب كتاب از افتتاح به اختتام پيوست و از ابتدا به انتها انجاميد و از آغاز به انجام آمد و مقامات عزمات سلطان اعظم علاء الخلق و الدين كيقباد انار اللّه برهانه برمتها متضمن بود الاوامر العلائيه فى الامور العلائيه نام يافت . « 3 » »
اين كتاب تاريخى است از نوع كتاب وصاف ( تجزية الامصار و تزجية الاعصار ) كه مشحون از كلمات عربى و عبارات مسجع و مقفى است و داراى سبكى متكلفانه و ملالآور است . چنان كه از غايت اغلاق و پيچيدگى ، مطالب و حوادث تاريخى در طى آن عبارات مغلقه و تعبيرات منشيانهء مشكله گم شده است و به زحمت و دشوارى ميتوان شرح واقعه و بيان حادثهاى را از آن استخراج كرد . يقين است كه نويسنده در اين اثر متصنع و متكلف خود تنها قصد تاريخنگارى نداشته بلكه مىخواسته با عبارتپردازى و لفظبازى اظهار فضل و دبيرپيشگى كرده در اين شيوهء پرتصنع و تكلف استادى خويش را در عربيت و ادبيت برخ خواننده كشيده باشد .
هامش
( 1 ) - معجم البلدان ياقوت - طبع اروپا . ج 2 ص 417 .
( 2 ) - تاريخ ابن بىبى ص 442 ، مختصر سلجوقنامه ص 196 .
( 3 ) - تاريخ ابن بىبى ص 11 .