توسط خاورشناس معروف انگليسى نيكلسون تصحيح گرديده است . « 1 »
ديگر آثار مولانا :
ديوان كبير مولانا را كه معروف به ديوان شمس است مرحوم بديع الزمان فروزانفر تصحيح كرده و از طرف دانشگاه تهران منتشر شده است .
مكتوبات كه مجموعهء نامههاى مولانا است باهتمام دكتر فريدون نافذ اوزلوق در سال 1937 م در استانبول به چاپ رسيده است .
فيه ما فيه مولانا كه مجموعهاى از تقريرات اوست باهتمام مليحه خانم انبارچى اوغلو استاد كرسى ادبيات فارسى دانشگاه آنكارا در 1954 به چاپ رسيده و سپس نيز طبع انتقادى آن از طرف مرحوم بديع الزمان فروزانفر در تهران چاپ شده است .
رباعيات مولانا را ولد چلبى امير بوداق گردآورى كرده و در 1314 هجرى قمرى در استانبول بحليهء طبع آراسته است .
مجالس سبعهء مولانا كه مشتمل بر هفت مجلس است باهتمام دكتر نافذ اوزلوق در سال 1937 در استانبول بطبع رسيده است .
سبب مقبوليت مثنوى :
كتاب مثنوى كه در آغاز از دسترس عوام خارج و مورد توجه خواص بود بر اثر كثرت اعتنا و تحسين مردم دانشمند كمكم در ميان مردم عوام نيز آوازهاى يافت و تودهء مردم به تقليد خواص بتدريج به اين كتاب معتقد شده و اگرچه معانى ژرف آن را غالبا نمىفهميدند به خواندن آن در خانقاهها و مجالس وعظ و ارشاد معتاد شدند .
اين قسم مقبولى و پسنديدگى هيچگاه براى كتاب ديگرى ميسر نشده بود . كمتر كتابى در عالم پيدا مىشود كه مانند كتاب مثنوى آنقدر مشحون از اسرار و رموز و دقايق عرفانى و معنوى باشد .
پيش از مثنوى ، كتابهايى كه در اخلاق و تصوف تأليف يافته بود شيوهء نگارش آنها اين بود كه در تحت عناوين مختلفى در تصوف و اخلاق حكاياتى برشتهء نظم كشيده مىشد و نتايج آن در آخر آن قصهها بيان مىگشت چنان كه منطق الطير عطار و حديقهء سنائى چنين است .
اما روش نظم مثنوى چنين نيست ، در مثنوى هيچگونه تبويب و ترتيبى در كار نيست بلكه آن كتاب نظير قرآن كريم است كه در آن حقايق به نحوى پراكنده مورد بحث قرار گرفته است .
هامش
( 1 ) - زندگانى مولانا جلال الدين ص 107 - 109 ؛ - سوانح مولوى ص 48 - 52 ، - يادنامهء مولانا ص 148 - 150 ؛ 185 - 187