و درخور ستايش است و من جز عادت ديرين دليل ديگرى سراغ ندارم كه چگونه اين افراد اقامت در جلفا را بر اصفهان كه محل كسب و كار آنهاست ترجيح مىدهند و هر روزه سه چهار ميل راه بين دو محل را پياده يا سواره طى مىكنند .
در جلفا اجارهء خانه گران است و محيط آنجا هم چنان كه اشاره كردم تنگ و محدود . سابقا سكنهء كثير مسيحى جلفا وسيلهء حمايتى براى خارجىهاى عيسوى كه در حوالى شهر مىزيستند بهشمار مىرفت ولى حال وضع به كلى عوض شده است و خارجىها مىتوانند بااطمينان وافى در اصفهان سكونت كنند . وضع حاضر به نفع ارامنهء جلفاست كه بدينوسيله از تأمين بيشترى برخوردار مىشوند . با در نظر گرفتن احترام ناچيزى كه عيسويان در نزد ايرانيان عام و بىسواد دارند و اين نكته كه ارامنه تنها افراد عيسوىاند كه ايشان مىشناسند بنابراين هرگاه مسافرى مذهب خود را فاش كند و متوجه شود كه مورد بىاعتنائى و يا تحقير قرار گرفته است در هر نه مورد از ده تا از آن جهت است كه بىدرنگ او را شريك وضع و حال همكيشان مسيحى اهل جلفا مىپندارند .
منارجنبان
در خاتمه جا دارد نظرى اجمالى به چند نقطهء جالبتوجه اصفهان بيندازيم كه معروفتر از همه منارجنبان كالدان ( كالادان ) يا گولادان و آن دهى در شش ميلى غربى اصفهان است . در آنجا مقبرهء شيخ عبد اللّه « 1 » واقع شده است كه ظاهرا از هويت او اطلاعى نداشتهاند ( از زهاد قرن هشتم هجرى قمرى . م ) قبر سنگى او كه صندوق مستطيل بزرگى است در ايوان قرار دارد و دو طرف بنا در بالاى طاق دو منار هست كه جداگانه قريب بيست پا ارتفاع دارند و تمام ساختمان هم از آجر است .
پلههاى باريك مارپيچى از درون منار تا قلهء آن كه حفرههاى گردى دارد كشيده مىشود . واردين از منار سمت راست بالا مىروند و در بالا با محكم گرفتن منار و تكان دادن آن به جلو و عقب حركت نوسانى توليد مىشود و چون اين منار
هامش
( 1 ) - مقبرهء عمو عبد اللّه . م .