يابند ، بدهوا مىشوند ، از انجام تكاليف اصلى خويش بازمىمانند و راه خبرچينى ناپسند پيش مىگيرند كه اگر با سفارت مربوط باشند براى دولت انگليس مسؤوليت - هاى بزرگ ايجاد خواهند كرد و اگر هم وابسته نباشند از امتثال دستور وزير مختار امتناع خواهند نمود . اينها نكتههاى بس اساسى است ، بخصوص اگر احالهء خدمت بايشان سرسرى انجام يابد ، اما از عناصر شايسته بسى كارها ساخته است و بايد تشويق شوند كه در امور عمرانى و آبادانى حوزهء خود مثلا در موقع تعطيلات با طيب خاطر دستيارى نمايند . در چند ميلى اين دستگاهها ، سرزمين دستنخورده و مجهول ديده مىشود و حال آنكه افرادى نيز از تبار بىباكترين نسل و نژاد جهان طى ربع قرن در همان حوالى استقرار و مسكن داشتهاند .
آنچه سياستمدار و بازرگان برعهده دارند
تاريخ روابط ايران و انگلستان را در قرن حاضر كه سياستمداران ، سربازان ، تجار و مهندسان بانى آن بودهاند بيان كردهام . دستهء دوم و چهارم عجالتا كار خود را انجام دادهاند . آينده در دست گروه اول و سوم است . بايد سياستمداران از رويهء شرمآور بىاعتنائى احتراز و بهعقيدهء اين جانب از سياست روپيهپردازى ملكم و جانشينهاى بلافصل وى اجتناب كنند همان عدهاى كه با وجود قصد پيوستگى راه پرهيز پيمودند . شعار سياستمدار در آينده ارشاد كردن ايران در طريق بسط عمران و رفاه مادى و اصلاحات داخلى با پشتيبانى او و استفاده از موقع و فرصتى است كه هدف ديپلماسىاش فراهم ساختن آن خواهد بود . كار تاجر تهيهء لوازم مورد احتياج ايران و از راه تجارت برانگيختن علاقهء او نسبت به اروپا و تمدن است . در زمينهء نهضت اخلاقى هرگاه براى خارجىها دور از امكان نباشد حتما دشوار است كه مگر با ارائهء سرمشق و طريق قادر به دخالتى باشند و اگر خود ايران ترجيح ميدهد كه در خمود فكرى خود باقى بماند راه مستقيمى براى درهم شكستن عزم او وجود ندارد . اما در قسمت اقدامات صنعتى و تجارتى زمينهء پهناور و بكرى در آنجاست كه نتايج فراوانى را نويد ميدهد و در اين رشته آزمايشهاى نافعى نيز به عمل آمده است . اگر نهضت فكرى هنوز از مردم آن سرزمين بعيد نمايد ترقى مادى كه با كمك بيگانگان پىريزى و تقويت