شاردن مىنويسد كه انگليسىها اولينبار در سال 1613 به ايران آمدند ( منظورش برقرارى تجارت از راه جنوب است ) اولين فرمانى كه بنام آنها توانستم بدست بياورم مورخ اول سپتامبر 1615 از جانب شاه عباس در مورد سفر سر . آر . شرلى تا جان كروثر و ريچارد استيل است كه آنها نيز از طريق خشكى از هند به اصفهان رفته بودند و در اين فرمان ديده مىشود كه :
« حكام همهء بنادر ايران بايد نسبت به كشتىهاى انگليسى همراهى نمايند » . در سال 1617 اطلاع حاصل مىكنيم كه مديران انگليسى برسم دائمى در اصفهان استقرار يافتند . در همان سال قرارداد تجارتى تازهء شاه عباس با آقاى كنوك نمايندهء كمپانى امضا شد « 1 » در 1619 كارخانهاى در جاسك تأسيس گرديد كه پيش از آنكه بندر گمبرون به روى تجار انگليسى باز شده باشد از راه خشكى با پايتخت ايران تجارت مىكردند .
در همان سال جيلز هوبز كه نامش را قبلا هم ياد كردم گزارش داد كه مصرف سالانهء ابريشم خام ايران در اروپا 000 ، 000 ، 1 گيروانكه از قرار هر گيروانكه 12 شلينگ و يا 000 ، 600 ليره است . نرخ فروش در ايران هر گيروانكه 8 شلينگ بوده . در سال 1622 انگليسىها با همكارى ايرانيان ، پرتغالىها را از
هامش
( 1 ) - اى . كنوكConnockدر موقع انتصاب از طرف كمپانى در ايران بوسيلهء مديران آن بهترين مدير و عامل در قلمرو پادشاهى عنوان شده بود . اين موضوع حضرات و خاصه سر . تامسروRoeرا آزردهخاطر ساخت چون خود را سفيرى از جانب جيمز اول قلمداد كرد و نامهاى از پادشاه براى شاه عباس آورد . شاه او را در آوريل 1617 بار داد . شهريار امر داد شراب آوردند و در قدح بزرگ بسلامتى همايونى نوشيدند ، شاه فرمود نمايندهء پادشاه انگلستان كه برادر ارشد اوست خوش آمده است و دوستى وى را بسيار محترم و مغتنم مىدارد و جاسك يا بندر ديگرى كه مورد احتياج است در اختيار او و از هر جهت آزادى عمل و كار كه درخور مقام اوست فراهم باشد . سپس شاه وعده كرد سالانه 1000 تا 3000 عدل ابريشم به جاسك برسانند ، بدون آنكه عوارضى دريافت و بهاى آن هر پوندى 6 شيلينگ تا شش شلينگ و نيم باشد . « جانشينهاى كنوك بدستور رو عهدنامهء تازهاى به شاه پيشنهاد كردند ، اما شاه از امضاى آن ابا و قراردادى را كه با كنوك امضا شده بود تأييد فرمود ، ولى در 1619 به كمپانى هند شرقى انحصار تجارت ابريشم را در خليجفارس اعطا كرد و آن اجازه را با مهر و امضاى همايونى مزين ساخت . » انگليسىها تعهد كرده بودند كه يك سوم وجه نقد و دو سوم جنس تقديم دارند .