تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — صفحة 647

مساهمون:

ص٦٤٧
فن‌ميروپ به مشهد رفت و دو سال هم در آنجا ماند بدون اينكه توفيقى حاصل كند . گراهام را نيز در سمنان كشتند و از پانزده تن اروپائى كه استخدام شده بودند پنج نفر بين سالهاى 1740 و 1744 در قزوين هلاك شدند . تب نوبه و ناخوشى هم زندگى افرادى را كه در رشت مانده بودند تباه ساخت . كنسول روس در اين شهر با كونين نام بخصوص رفتار عنادآميزى مىنمود ، اقدام التون هم وضع را بدتر كرد . روسها از خيالات دريائى نادر شاه ناراحت شده بودند و ادارهء تجارت روس دستورى صادر كرده بود كه هيچ جنسى به عنوان التون از سرزمين روسيه حق عبور نداشت . بنابراين كمپانى روس در لندن كه سخت نگران مىنمود حكم احضار التون را صادر و سالانه 400 ليره براى او مقررى تعيين نمود و درصدد برآمدند كه كار خود را با اقدامات هانواى توأم سازند . ولى التون اين ترتيب را مختل و از مراجعت خوددارى كرد و فرمانى از نادر شاه براى ادامهء اقامت در ايران دريافت داشت . وضع كارها از بد به بدتر گرائيد و در نتيجه اعتراض‌هاى پىدرپى و آزار روسها دو كشتى انگليسى را تجار روسى حاجى ترخان تصاحب كردند كه از آن پس با بيرق روس در درياى خزر كار مىكردند . در نوامبر 1746 ملكهء روسيه فرمانى صادر و تجارت انگليسىها را در بحر خزر به كلى ممنوع كرد . بقيهء مديران انگليسى مدتى بيهوده سرگردان ماندند تا شايد در رفع خسارت ايشان اقدامى معمول شود ، اما بعد از كشته شدن نادر شاه در ژوئن 1747 مبلغ 80000 ليره پول ايشان به غارت رفت و در دورهء آشفتهء بعدى هم زمينه‌اى براى جبران خسارت و يا تجديد ابهت ايشان فراهم نيامد . از اين‌رو در سالهاى 1748 و 1749 مراجعت كردند ، پس آخرين تلاش انگليسىها براى گشودن راه تجارتى شمال مانند اقدامات قبلى آنها با شكست سختى مواجه گرديد و هم‌آهنگ با اين وضع و حال قرين حرمان و ننگ بود كه التون بانى قسمتى از اين گرفتاريها سه سال بعد در اثر مرگ فجيعى از بين رفت .