آنجا گرفتار تاختوتاز لزگىها شدند و در يكى از آن موارد بسال 1712 كالاى تجارتى يكى از بازرگانهاى روسى بنام پورنيف را به مبلغ 000 ، 200 كورون به غارت بردند .
در اين موقع پطر كبير فرمانروا بود و از جمله كارهاى برجسته كه ذهن اين وجود فوقالعاده را مشغول داشته بود اين بود كه راههاى قديم يا تازهء تجارت ترانزيتى شرق را از طريق روسيه باز احيا كند . در سال 1717 وى « بكوويتز » « 1 » بدطالع را مأمور كرد كه راههاى سابق جيحون را رسيدگى كند و در 1718 فرمانى صادر و تجارت همهء خارجىها را در داخلهء قلمرو خود آزاد كرد .
در سال 1722 با استفاده از وضع آشفتهء ايران كه در اثر حملهء افاغنه اتفاق افتاده بود و حكومت شاه طهماسب عاجز مىنمود پطر به ولايات شمالى ايران حمله كرد كه شرح آن را سابقا ذكر نمودم . تجارت ابريشم گيلان از جمله مسائل تجارتى بود كه توجه وى را به آن حدود معطوف داشت . ضمنا او سعى نمود كه كار كشتىرانى را در بحر خزر با كمك كاپيتن انگليسى بنام بروس كه او را مأمور بررسى سواحل اين ديار كرده بود ، ترقى دهد .
زندگى پطر براى مشاهدهء اجراى نقشههاى او دوام ننمود ، اما چند ماه قبل از وفات ( ژانويهء 1725 ) بوسيلهء يك تاجر انگليسى بنام ريچارد مين وارينگ به تجار لندن پيشنهاد كرد كه در تجديد تجارت بين انگلستان و شمال ايران از طريق روسيه كه 150 سال پيش از آن اين كار راكد مانده بود اقدام كنند .
با مرگ او اين خيالات هم از ميان رفت ، ولى در دسامبر 1734 آن ، ملكهء روسيه در اجراى صادقانهء نقشهء پطر امتيازنامهاى امضا و به اتباع انگليس حق تجارت با شمال ايران را اعطا و مقرر نمود كه بنابر قيمت كالا سه درصد عوارض گمركى پرداخت شود .
قدرى بعد در 1738 جان التون از افراد انگليسى با نبوغى نادر و بىپروا
هامش
( 1 ) -Beckovitz