معدن معروف مس گورخانى بين ميامى و عباسآباد در جاده بين شاهرود و مشهد كه فريزر نوشته است در زمان نادر شاه استخراج مىكردهاند بواسطهء تاخت - و تاز تركمنها متروك و فعلا پر از آب شده است . سرهنگ وال بيكر معدن مسى هم در پنج ميلى مشهد ديده بوده است كه در سابق مقادير زيادى از آنجا استخراج مىكردند ، ولى معدن پرمحصول نبوده است . مىگويند زغال سنگ مرغوب در فيريزى و آب كت در هشت ميلى چناران هست .
معادن سرب در دامغان و سبزوار به مستأجران خصوصى واگذار شده است .
مس و زغال و آهن در حوالى دامغان يافت مىشود . بعد از معدن گورخانى مهمترين معادن مس خراسان كه آثارى هم از بهرهبردارى سابق در آنجاست و حالا آب آن را فراگرفته است بشرح ذيل مىباشد : 1 - چوند ، همائى و نهرو در تپههاى جنوب سبزوار . 2 - باتو و دهانه سياه در قسمت جنوبى تركه ، محصول دومى را مىگويند در سراسر ايران از همه بيشتر است . 3 - چند معدن در حوالى ترشيز .
4 - معادنى در تربت حيدرى . 5 - پاقلعه در كوههاى جغتاى در شمال سبزوار .
6 - ناحيهء بيارجومند در نزديكى جادهء كاروانى بين شاهرود و ترشيز كه از قرار معلوم يكى از آنها را شركت معادن بدست خواهد گرفت . بايد در خاطر داشت كه محصولات محلى اين فلز بسيار اندك است و جمع توليد شايد از 3000 ليره در سال تجاوز نكند و تقريبا همه اين فلز را بهصورت ورقه از خارجه مىآورند بخصوص از انگلستان از طريق خليجفارس « 1 » بنابراين صنعت ، مسسازى در ايران زمينهء بسيار مساعدى و بازار خوبى دارد .
4 - كرمان
منطقهء بعدى كرمان است كه راجع به منابع معدنى آنجا پيوسته تعريف بسيار كردهاند ، هرچند كه بواسطهء دورى اين ناحيه از دريا و گرانى هزينه حملونقل صدور محصولات آنجا هيچوقت مقرون به صرفه نبوده است مگر اقلام معدنى گرانبها . از طرف ديگر وجود دو شهر صنعتى كرمان و يزد استفاده
هامش
( 1 ) - ورقههاى مس كه لوله و آماده شده باشد بين 90 تا 100 ليره هر تن در ايران فروخته مىشود و ورقههاى مس شيلى هر تن 60 ليره است .