مملكت بدست مىآيد بخصوص در حوالى شيراز و اصفهان . اما قسمت اعظم برنج ايران در داخله مصرف مىشود كه بعد از گندم عمدهترين خوراك طبقهء روستائى است و از خصايص سفرهء ايرانى خواه در ميان طبقهء بالا يا پائين است .
قند و شكر
در روزگار قديم ايران بمناسبت توليد شكر شهرت داشت و كشت نيشكر در حوزههاى اهواز و كارون نيك معروف بود . درحالحاضر نيشكر در بعضى نقاط مازندران و گيلان و همچنين در ولايت يزد كاشته مىشود كه از آن شكر خشن و خامى براى مصرف داخلى فراهم مىسازند . طرز ساختن آن بسيار بدوى و فاقد شيوهء علمى است و چنين مىنمايد كه كشتوكار نيشكر بجاى افزايش رفتهرفته كاهش مىيابد ، ولى چغندر كاملا فراوان است بخصوص در خراسان كه اگر اين اندازه محصول در كشور ديگرى فراهم بود بدون ترديد از ورود مقادير زياد قند و شكر فرانسه و روس جلوگيرى مىنمود . سابقا شكر را از هندوستان و جاوه و جزيرهء موريس وارد مىكردند ، اما مارسى و حاجى ترخان اكنون قسمت عمدهء آن را مهيا مىسازند .
پنبه
پنبه در ايران با سهولت فراوان در ارتفاعات تا 5000 پا از سطح دريا كاشته مىشود و در حدود 000 ، 100 عدل هرساله از ايران صادر مىكنند كه قسمت كلى آن به مقصد كارخانههاى بمبئى و قسمتى هم به مسكو حمل و بقيه در كارخانههاى دستى يزد و كرمان مورداستفاده واقع مىشود . اما پنبهء ايران الياف كوتاه دارد . مازندران ، خراسان ، سمنان ، قم ، كاشان ، اصفهان و حوالى اروميه و خوى در آذربايجان مراكز عمدهء اين زراعت است و من بارها در حين سيروسفر خود در داخلهء ايران به عدل و بار پنبه برخوردهام . اين محصول در زمان جنگ داخلى امريكا كه پنبهء ايران در بازارهاى دنيا عرضه شده بود پيشرفت فراوان نمود ، اما هيچگاه چنان كه بايدوشايد به ترويج اين كشتوكار نپرداختهاند ، در صورتى كه استعداد توسعهء بسيار دارد . كنف در مازندران به مصرف محلى ميرسد و براى گونىبافى به كار مىرود ، اما محصول آن باندازهء احتياج داخلى نيست و وارداتش از راه خليجفارس رو بافزايش است .